“Gaat mijn kleuter dan nog wel mogen spelen?” – over kennisrijk onderwijs en de rol van ouders

Bij deze breng ik dus graag de geruststellende boodschap aan andere ouders dat die nieuwe kennisrijke minimumdoelen eigenlijk een geschenk zijn voor het onderwijs van hun kind.

Ik begrijp de bezorgdheid goed. Het woord “kennisrijk” klinkt voor veel ouders alsof de lat hoger wordt gelegd, alsof kleuters plots moeten presteren, alsof spelen plaats moet maken voor werkjes en toetsen. Het roept beelden op van een lagere school die wordt doorgetrokken tot in de kleuterlas. En geen enkele ouder wil dat de kleutertijd wordt ingeruild voor prestatiedruk.

Maar dat is niet wat hier gebeurt. Een kennisrijk curriculum in de kleuterklas betekent niet dat kinderen vroeger moeten lezen of rekenen. Het betekent dat scholen bewuster nadenken over welke kennis kinderen nodig hebben om de wereld te begrijpen. Het betekent dat thema’s niet toevallig gekozen worden, maar doelgericht worden opgebouwd. Dat woorden niet vluchtig passeren, maar expliciet worden aangebracht, herhaald en verdiept. Dat leerkrachten goed weten welke bouwstenen ze willen meegeven, zodat elk kind een stevige basis krijgt.

En spelen? Dat blijft. Gelukkig maar. Alleen krijgt spel meer diepgang. Wanneer mijn kind in de klas “doktertje” speelt, leert het niet alleen een pleistertje plakken, maar ook wat een stethoscoop is, waarom je je hartslag kunt meten en wat koorts betekent. Wanneer er gebouwd wordt in de bouwhoek, gaat het niet enkel over torens maken, maar ook over evenwicht, stevigheid, meten, vergelijken. Wanneer er gewerkt wordt rond de ruimte, leren kleuters woorden als planeet, raket, zwaartekracht, … Woorden die hun denken verruimen. Dat is geen prestatiedruk. Dat is hun wereld groter maken.

Wat we soms vergeten, is dat kennis niet vanzelf groeit. Niet elk kind komt thuis in aanraking met dezelfde woorden, boeken of ervaringen. De ene kleuter krijgt sinds de babytijd boekjes voorgelezen en doet uitstapjes naar het bos of museum. De andere kleuter heeft nog nooit een boekje vast gehad en met moeite het lokale stadspark gezien. Een kennisrijk curriculum wil net dat verschil verkleinen. Het wil ervoor zorgen dat elk kind, ongeacht achtergrond, toegang krijgt tot een brede basis aan woorden, begrippen en inzichten. Dat is geen verenging van de kleuterjaren, maar een versterking ervan.

Als mama zie ik hoe belangrijk dat is. Ik zie hoe mijn kinderen groeien wanneer ze nieuwe woorden begrijpen. Hoe hun ogen oplichten wanneer ze iets herkennen in een verhaal omdat ze er eerder over geleerd hebben. Hoe zelfvertrouwen groeit wanneer ze mee kunnen praten.

En daar ligt ook onze rol als ouder. Niet om de school over te nemen. Niet om thuis extra leerstof te geven. Maar om supporter te zijn. Om te laten voelen dat school een plek is waar je mag groeien. Dat leren belangrijk is. Dat een inspanning leveren iets positiefs is. Kinderen voelen haarfijn aan hoe wij over school spreken. Wanneer we zuchten over “weer nieuwe doelen” of wanneer we minimaliseren wat er in de kleuterklas gebeurt, nemen zij die houding mee. Wanneer we daarentegen interesse tonen, vragen stellen over het thema, samen een boek lezen dat aansluit bij wat in de klas leeft, dan versterken we wat daar wordt opgebouwd.

Ik probeer thuis vooral nieuwsgierig te blijven. Te vragen: waarover gaat het in de klas? Wat heb je vandaag geleerd dat je gisteren nog niet wist? Soms is het antwoord klein. Soms verrassend groot. Maar telkens opnieuw merk ik hoe graag kinderen tonen wat ze weten.

Misschien is dat wat ik andere ouders vooral wil meegeven: een kennisrijk curriculum neemt niets weg van het kind-zijn. Het neemt spelen niet af. Het legt geen onnodige druk op kleine schouders. Het geeft hen woorden, inzichten en kapstokken om de wereld beter te begrijpen.

En wij mogen naast hen staan, als warme supporters van hun schoolloopbaan. Door vertrouwen uit te spreken. Door enthousiasme te tonen. Door te laten voelen dat leren leuk is.

Esther Gheyssens
Esther is auteur van het boek Kleuters en leren