Hoogzwanger slenter je door de supermarkt, als je plots een plof in je onderbuik voelt. Je vliezen zijn gebroken. Rondom jou vormt zich een gigantische plas, de mensen stoppen even met pasta en koekjes in hun kar te gooien en nemen alle tijd om je te begapen. Eén minuut later krijg je je eerste wee. Niet een matige, korte wee, maar de gigantische variant. De omstaanders worden onrustig, iemand zoekt je gsm in je handtas en belt je partner. Intussen staat de auto al warm te draaien op de parking. Met weeën die nog amper tegen te houden zijn, vertrek je richting ziekenhuis. Ook daar gaat de rust niet liggen, de ene wee volgt heel snel op de andere, je lichaam krijgt geen minuut pauze en letterlijk iedereen rondom jou is nerveus. De baby komt NU, en je schreeuwt je longen uit je lijf. De vroedvrouw roept “Komaan, persen, … duwen!”.
Krijg je het ook al wat benauwd van de beschrijving alleen? Geloof me, je bent niet de enige. Toch is dit wat we al decennialang horen en zien: in films, series en misschien ook wel in verhalen van andere vrouwen.
Was dit ook wat jij in je hoofd had toen je de eerste keer zwanger was? Of misschien nu, terwijl je je allereerste kind verwacht? De meest dramatische versie, terwijl bevallen er in werkelijkheid vaak anders aan toegaat. Maar omdat de deuren van een verloskamer dicht zijn, hebben de meesten er het raden naar wat er in die ruimte gebeurt.
Het beeld dat we hebben, is voor een groot deel gevormd door Rachel en Phoebe in ‘Friends’, door chaotische bevallingen in ‘Grey’s Anatomy’, ‘Bridget Jones’, ‘Knocked Up’ en korter bij huis in de serie ‘Dag en Nacht’. Het lijkt er steeds op of bevallen iets is dat je moet doorstaan, waar je zelf compleet de regie kwijt bent. Maar intussen was ik zelf als geboortefotograaf bij tientallen geboortes en ik kan je zeggen, de kans is heel klein dat jouw bevalling hetzelfde verliep of zal verlopen.
Wat loopt er anders bij een bevalling dan in films en series?
De meeste bevallingen starten niet met gebroken vliezen maar met weeën, die plots komen of een hele lange aanloop hebben. Gebroken vliezen horen er soms ook wel bij, maar ze zijn een uitzondering. Vaak starten weeën eerder rustig, zeker bij een eerste kindje, en kun je eigenlijk best nog even in bed kruipen voor je naar het ziekenhuis vertrekt of je vroedvrouw laat komen voor de thuisbevalling. Meestal is er tijd en rust.
Begeleiding bij een bevalling hoort ook zacht te zijn. Als je in een kamer komt waar iemand aan het bevallen is, dan voel je meestal wel de rust in de kamer. Het is er donker, soms staat er wat zachte muziek op, tussen de weeën door wordt er geknuffeld met de partner en gelachen. Die serene sfeer is er helemaal bij nachtelijke bevallingen, als het lijkt alsof de rest van de wereld slaapt.
Barende vrouwen zijn geen passief slachtoffer, ook al lijkt dat in films en series soms wel anders. Daar nemen de artsen echt over en is er weinig inspraak van de vrouw. In het echte leven daarentegen kun je je voorbereiden: je hebt altijd een keuze als het gaat om manieren om je weeën op te vangen, pijn te bestrijden, te persen. Een zorgverlener is er om samen te werken met jou, om je te helpen zoeken naar houdingen die passen bij wat jij op dat moment nodig hebt, niet om ze op te leggen. Het is ook jouw keuze of je weeënopwekkers wil, of een epidurale verdoving. En natuurlijk zijn er medische redenen waarom bepaalde ingrepen gedaan worden, maar er mag niet boven je hoofd beslist worden.
Zeker in de typische jaren ’90 films en series lijkt dat helemaal anders, en ben je verplicht te ondergaan wat artsen voor jou beslissen. Ik wil daarom ook graag de gouden tip geven om je voor te bereiden op je bevalling en je in te lezen, zodat je zelf de regie kan nemen en geïnformeerde keuzes kan maken binnen wat zich aandient.
Films en series tonen ook enkel pijn. Niet de rust tussen de weeën door, niet de kracht die je als vrouw ineens krijgt, of de concentratie. Ook het hele hormonale en mentale proces dat je tijdens een bevalling doormaakt, ontbreekt er helemaal. Een geboorte kan vier uur duren, of 72 uur. Maar zelfs bij marathonbevallingen is er rust en zijn er momenten dat je even kan herstellen. Soms stoppen je weeën dan zelfs enkele uren om nadien weer te hervatten. Soms frustrerend, maar misschien ook precies wat je nodig hebt op dat moment. Maakte je zelf een stortbevalling mee? Dan mag je me terecht tegenspreken. Bij geboortes waar je op anderhalf uur een baby baart, volgen de weeën elkaar gigantisch snel op en is er amper tijd om te recupereren. Zoals steeds bevestigen de uitzonderingen de regel.
Diversiteit is zeker ook een ontbrekend element als het over tv-bevallingen gaat. Toen ik zelf startte als geboortefotograaf, verwachtte ik voeten in de beugels en keizersneden. Maar het spectrum is echt veel groter, alleen worden andere bevallingen amper vertegenwoordigd in de media. Wist je bijvoorbeeld dat je in verschillende ziekenhuizen in België enkel met vroedvrouwen kan bevallen? Of dat er geboortehuizen zijn? Weet je dat er vroedvrouwen zijn die dag en nacht van wacht staan om thuisbevallingen te begeleiden? Hoorde je al van een lotusbevalling, waar de navelstreng niet of later wordt doorgeknipt? Of droomde je zelf van een onderwaterbevalling?
Moet ik nog uitleggen wat de gevolgen zijn van het dramatische beeld dat in de media gecreëerd wordt? We stappen het verloskwartier binnen met angst, terwijl dat exact is wat een barend lichaam niet nodig heeft. Wat dan wel? Een ontspannen lichaam en geest die, in dit geval zowel letterlijk als figuurlijk, durven loslaten. Vertrouwen in je eigen lichaam. Het geloof dat het bij jou anders zal lopen, wat vaak ook het geval is. Gebroken vliezen in de supermarkt bestaan, stortbevallingen met amper pauze tussen de weeën ook, net als bevallingen waar de regie uit handen wordt genomen. Maar het is zeker niet de regel.
Tips als je zelf zwanger bent:
Besef dat wat je op tv ziet gemaakt is om te entertainen: het is drama, geen realiteit.
Leer hoe een bevalling écht verloopt. Hoe meer kennis, hoe minder angst.
Denk na over wat jou helpt ontspannen: muziek, donkerte, aanraking, stilte.
Volg geboortefotografen en vroedvrouwen op social media: zij tonen het ruime spectrum van bevallingen wel.
De belangrijkste: vertrouw erop dat jouw lichaam dit kan, ook al loopt het anders dan gepland.
Je hoeft je dus zeker niet te spiegelen aan Rachel (behalve misschien aan haar kapsel, want dat blijft iconisch). Maar bevallen, dat mag je doen zoals jij het wil.
