Wat is er pijnlijker: bevallen of pakweg je been laten amputeren?

In het boek Bumpology van Linda Geddes wordt die vraag op een nuchtere manier benaderd. Geen doemscenario’s, maar wetenschap, nuance en vooral: context.

Unieke soort pijn 

De pijn die gepaard gaat met weeën is moeilijk te vergelijken is met andere soorten pijn. Het is geen scherpe steek zoals bij een verstuiking, geen brandend gevoel zoals bij een wonde, maar een unieke combinatie van intense spiersamentrekkingen, druk op het bekken en het rekken van inwendige weefsels. Bovendien verschilt de ervaring van vrouw tot vrouw. Bijna alle vrouwen ervaren pijn in de onderbuik tijdens de contracties, terwijl sommige vrouwen ook pijn hebben in de onderrug of op andere plaatsen van het lichaam. 

Om die beleving toch zo objectief mogelijk te bekijken, nemen we het onderzoek van Ronald Melzack, een Canadese pijnonderzoeker, onder de loep. Samen met zijn collega’s aan de McGill University probeerde hij om bevallingspijn systematisch in kaart te brengen en te vergelijken met andere soorten pijn. 

Daarvoor onderzochten ze 141 vrouwen tijdens hun bevalling, waarbij ze gebruik maakten van de zogenaamde ‘McGill Pain Questionnaire’. Die bestaat uit 78 adjectieven, ingedeeld in 20 groepen, en elk adjectief heeft een numerieke score. Wanneer er minder dan vijf minuten tussen de weeën zat en ze meer dan 2 of 3 cm ontsluiting hadden, werd aan deze vrouwen gevraagd om de adjectieven te omcirkelen die beschreven hoe ze zich voelden. Door de numerieke scores van die woorden op te tellen, gaf dat een beeld van hoe intens de pijn was. 

Meer dan 33 procent van de vrouwen gebruikte de volgende woorden om haar pijn te omschrijven: scherp, krampachtig, pijnlijk, kloppend, stekend, heet en heftig. Ook de woorden intens en strak werden veel gebruikt, en meer dan 80 procent van de vrouwen benoemde haar pijn als vermoeiend of uitputtend. 

Grote variatie in pijnbeleving tussen vrouwen 

Een later onderzoek bij dezelfde groep toonde aan dat 60 procent van de vrouwen die voor het eerst mama werden de pijn van hun weeën omschreven als ondraaglijk of extreem zwaar. Maar de onderzoekers zagen ook een grote variatie in de algemene pijnscores tussen individuele vrouwen. Vrouwen die last hebben van premenstruele pijn leken het in het bijzonder zwaar te hebben, mogelijk omdat hun lichaam een overproductie kent van chemicaliën die prostaglandines worden genoemd en die helpen bij het uitlokken van contracties. 

Daarnaast bleken vrouwen die voor het eerst mama werden méér pijn te voelen dat vrouwen die eerder al waren bevallen. De pijnscores waren bovendien lichtjes lager bij vrouwen die prenatale lessen hadden gevolgd waarbij ze informatie kregen over ademsoefeningen en relaxatie. Ook uit andere studies is overigens al gebleken dat vrouwen bij een eerste bevalling meer bevallingspijn rapporteren, vooral tijdens het begin van de bevalling, wanneer de onderste helft van de baarmoeder en de baarmoederhals worden opgerekt. Het is mogelijk dat deze gebieden soepeler zijn en minder pijnsignalen doorgeven bij mama’s die al kinderen gebaard hebben. 

Maar laten we even terugkeren naar de originele vraag. Melzack vergeleek de scores van de pijn bij het bevallen met die van andere soorten pijn. Wat bleek? De pijn tijdens weeën kreeg een hogere score dan aandoeningen zoals rugpijn, niet-terminale kanker, tandpijn of artritis. Maar een andere studie toonde dan weer aan dat er extremere vormen van pijn bestaan, zoals amputaties of zeldzame pijnsyndromen. En dat plaatst weeënpijn dan weer in perspectief: het is intens, maar niet het absolute maximum van wat een mens kan ervaren.

Mentale aspect speelt ook een rol

En toch vertelt zelfs dat niet het hele verhaal. Want pijn is niet alleen fysiek, maar ook mentaal gekleurd. Onderzoek wijst erop dat verwachtingen en voorbereiding een grote rol spelen. Vrouwen die goed geïnformeerd zijn over wat hen te wachten staat, ervaren de pijn vaak anders: minder overweldigend en beter hanteerbaar. Terwijl angst er op zijn beurt voor kan zorgen dat de pijnbeleving net versterkt wordt.

Misschien nog belangrijker is dat bevallen geen willekeurige pijn is die je zomaar overkomt. Het is een proces met een duidelijk doel, waarbij je lichaam stap voor stap toewerkt naar iets groots. Bovendien sta je er vandaag zelden alleen voor. Van medische pijnstilling tot ademhalingstechnieken en mentale ondersteuning: er zijn heel wat manieren om de ervaring draaglijker te maken.

En misschien is dat de geruststellendste conclusie van allemaal: het is geen horrorverhaal dat je moet ondergaan, maar een krachtig proces waar je — hoe spannend ook — stap voor stap doorheen groeit.