Is het normaal dat ik niet geniet van mijn zwangerschap?

Je bent misselijk of doodmoe, je lichaam voelt plots niet meer helemaal als het jouwe en je hebt het moeilijk met alle veranderingen. Misschien maak je je zorgen over de bevalling, over hoe je leven straks zal veranderen of over de vraag of je dit allemaal wel aankunt. Of misschien vind je zwanger zijn gewoon helemaal niet leuk. En daar voel je je dan weer schuldig over, want hoor je niet in de zevende hemel te zijn?

Dus: is dat normaal?

Ja. Je hoeft niet te genieten van je zwangerschap om blij te zijn dat je zwanger bent of uit te kijken naar de komst van je baby.

Een zwangerschap brengt op relatief korte tijd ontzettend veel veranderingen met zich mee. Niet alleen lichamelijk – denk aan misselijkheid, vermoeidheid, pijn, slecht slapen of een lichaam dat voortdurend verandert – maar ook mentaal en praktisch. Plots wordt het heel concreet dat je leven binnenkort ingrijpend zal veranderen. Daar kunnen onzekerheid, angst of gemengde gevoelens bij horen.

En je bent zeker niet de enige bij wie die spreekwoordelijke roze wolk niet voortdurend aanwezig is. Volgens het Vlaamse onderzoeksproject What's Up Mama van AP Hogeschool, in samenwerking met onder meer Universiteit Antwerpen, krijgt ongeveer 1 op de 5 zwangere vrouwen in Vlaanderen te maken met maternale distress. Daarmee wordt een emotioneel onevenwicht bedoeld tijdens de zwangerschap, waarbij vooral angst en depressieve gevoelens voorkomen.

Dat betekent uiteraard níét dat één op de vijf vrouwen haar zwangerschap niet fijn vindt: niet genieten van zwanger zijn is iets anders dan psychische klachten hebben. Maar het cijfer maakt wel duidelijk dat moeilijke gevoelens tijdens de zwangerschap allesbehalve uitzonderlijk zijn.

Je kunt blij zijn met je baby en zwanger zijn toch niet leuk vinden

Die twee gevoelens sluiten elkaar niet uit. Je kunt heel graag een kind willen en tegelijk een hekel hebben aan het misselijk zijn. Je kunt uitkijken naar je baby en tegelijkertijd bang zijn voor de bevalling. Je kunt trots zijn op je zwangere buik en je toch ongemakkelijk voelen in je veranderende lichaam. En je kunt dolgraag mama willen worden en het tegelijk spannend vinden dat je leven binnenkort helemaal anders wordt.

Dat maakt je niet ondankbaar en zegt ook niets over hoeveel je straks van je kind zult houden.

Wat als je het moeilijk hebt met alle veranderingen?

Klinisch psycholoog Jasmine Luycx legt in ons boek Mijn zwangerschap uit dat het kan helpen om te beseffen dat mama worden een proces is:

Het is een goed idee om je te informeren over de transformatie die je ondergaat wanneer je mama wordt, zodat je erkenning krijgt voor al die veranderingen en voor het feit dat het heel normaal is dat je het er af en toe moeilijk mee hebt. Die erkenning zal je helpen omgaan met je gevoelens.

Daarnaast is het ook belangrijk om te beseffen dat mama worden een proces is. Veranderingen zijn eigen aan een proces en we hebben er geen controle over. Als je het daar moeilijk mee hebt, durf dan eens na te gaan of je in het dagelijkse leven ook moeite hebt met veranderingen. Is dit een gevoel dat je al kende van voor je zwangerschap of is het nieuw? Want ook hier is het belangrijk om je gevoelens te accepteren. Als je weet van jezelf dat je het wel vaker moeilijk hebt met veranderingen, helpt dat al om ermee om te gaan. Als het voor jou een nieuwe ervaring is, dan hangt die samen met de transformatie die je ondergaat als je mama wordt.

We zijn allemaal zoekende naar hoe we moeten omgaan met moeilijke emoties. Emotieregulatie, dat is niet iets wat we op school leren. Maar om te leren omgaan met moeilijke gevoelens, moeten we eerst weten hoe we emoties kunnen reguleren. Een paar tips daarbij:

1. Erken je emoties. We zijn maar al te vaak geneigd om emoties weg te duwen of er een oordeel over te hebben.
2. Ventileer.
3. Zoek manieren om je emoties te reguleren: door te bewegen, aan mindfulness te doen, ademhalingsoefeningen te doen … Dat zijn allemaal dingen die kunnen helpen om grip te krijgen op je emoties.

Moet je proberen om meer te genieten?

Misschien vooral niet door jezelf op te leggen dát je moet genieten. De gedachte "ik zou hier toch gelukkig om moeten zijn?" kan net een extra laag schuldgevoel toevoegen aan wat je al voelt. Je hoeft dus niet dankbaar te zijn voor elke schop tegen je blaas, je hoeft je veranderende lichaam niet prachtig te vinden en je hoeft niet iedere dag vertederd naar je buik te kijken. Zwanger zijn mag soms ook gewoon lastig, spannend, ongemakkelijk of ronduit vervelend zijn.

Wat wél kan helpen, is proberen te achterhalen waar je precies moeite mee hebt. Zijn het vooral de lichamelijke kwaaltjes? Het verlies van controle over je lichaam? Angst voor de bevalling? Onzekerheid over het moederschap? Het gevoel dat je oude leven aan het veranderen is? Erover praten met je partner, iemand die je vertrouwt, je vroedvrouw of je arts kan al helpen.

Wanneer zoek je beter hulp?

Niet genieten van je zwangerschap betekent op zich niet dat er iets aan de hand is. Maar er is wel een verschil tussen "ik vind zwanger zijn eigenlijk helemaal niet leuk" en je gedurende langere tijd psychisch erg slecht voelen.

Blijf je erg somber of angstig, beleef je nauwelijks nog plezier aan dingen waar je normaal wel van geniet, pieker je voortdurend, lukt het steeds moeilijker om je dagelijkse dingen te doen of heb je het gevoel dat het allemaal te veel wordt? Bespreek dat dan met je huisarts, vroedvrouw of gynaecoloog. Psychische problemen kunnen ook tijdens de zwangerschap voorkomen en verdienen de nodige aandacht.