Onderzoek toont aan dat tweede zwangerschap je hersenen verandert, op een andere manier dan de eerste keer

Nieuw onderzoek van Amsterdam UMC, gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications, toont aan dat elke zwangerschap een uniek effect heeft op het vrouwenbrein. Met andere woorden: je brein "onthoudt" niet alleen dat je moeder bent geworden, maar past zich ook opnieuw aan wanneer er een tweede kindje op komst is.

Het zogenaamde 'mom brain' bestaat echt

Veel moeders herkennen het wel: plots vergeten waarom je naar boven liep, een afspraak missen die vroeger nooit uit je agenda zou zijn geglipt, of het gevoel hebben dat je aandacht voortdurend verdeeld is. Lange tijd werden zulke ervaringen afgedaan als een grapje over het zogenaamde "mom brain". Maar wetenschappers weten ondertussen dat er daadwerkelijk veranderingen plaatsvinden in de hersenen tijdens en na een zwangerschap.

Onderzoekster Elseline Hoekzema en haar team toonden eerder als eersten aan dat een zwangerschap de structuur van het menselijke brein verandert. Voor een vervolgstudie volgden ze nu 110 vrouwen, van wie een deel voor het eerst moeder werd,  een ander deel een tweede kind kreeg en een controlegroep kinderloos bleef. Met behulp van hersenscans vóór en na de zwangerschap konden de onderzoekers nauwkeurig in kaart brengen welke veranderingen plaatsvonden.

Een tweede zwangerschap is geen herhaling van de eerste

Wat bijzonder is aan de resultaten van het nieuwe onderzoek, is dat een tweede zwangerschap niet simpelweg dezelfde veranderingen veroorzaakt als een eerste. Tijdens een eerste zwangerschap vonden de grootste aanpassingen plaats in een hersennetwerk dat bekendstaat als het Default Mode Network. Dat netwerk speelt een belangrijke rol bij zelfreflectie, empathie, sociale interacties en het begrijpen van anderen.

Tijdens een tweede zwangerschap veranderde datzelfde netwerk opnieuw, maar minder uitgesproken. In plaats daarvan zagen de onderzoekers echter sterkere veranderingen in hersengebieden die betrokken zijn bij aandacht, alertheid en het verwerken van prikkels uit de omgeving. En dat is eigenlijk heel logisch: wanneer er meerdere kinderen zijn, moet je immers voortdurend schakelen tussen verschillende behoeften, geluiden, emoties en situaties. Een brein dat sneller reageert op prikkels en gemakkelijker de aandacht verdeelt, kan nuttig zijn wanneer je voor meerdere kinderen tegelijk zorgt.

Veel moeders vertellen dat ze hun tweede zwangerschap anders beleven dan hun eerste. Ze zijn zich minder bezig met de zwangerschap zelf, maar meer met het combineren van hun groeiende gezin, werk, huishouden en de zorg voor hun oudste kind. Hoewel elke ervaring uniek is, suggereren de nieuwe bevindingen dat ook het brein zich anders voorbereidt op deze nieuwe fase van het moederschap.

Een belangrijke stap in het begrijpen van het moederbrein

De onderzoekers benadrukken dat we eigenlijk nog verrassend weinig weten over de invloed van zwangerschap op het vrouwenlichaam en -brein, ondanks het feit dat het merendeel van de vrouwen één of meerdere zwangerschappen doormaakt.

Deze studie laat zien dat het (moeder)brein geen statisch gegeven is. Het blijft zich aanpassen, ontwikkelen en reorganiseren naarmate het moederschap verandert. Misschien verklaart dat ook waarom zoveel vrouwen zeggen dat ze na het krijgen van kinderen anders naar de wereld kijken. Niet omdat ze zichzelf verliezen, maar omdat hun brein zich letterlijk aanpast aan een van de meest ingrijpende veranderingen in het leven.