Ik had alles. En toch was ik op. Moederen in een wereld die altijd meer vraagt

Ik voelde me moe. Niet het soort “ik ben wat moe” dat je oplost met een goede nacht slaap of een dagje wellness. Het was een stille, knagende uitputting die zich geleidelijk opbouwde en mij bekroop.

Vanbinnen voelde ik me leeg. Opgebrand. Dat wat me vroeger dreef, doofde langzaam uit.

Daarbovenop had ik het gevoel overal tekort te schieten. Het gevoel voortdurend achter de feiten aan te lopen, zelfs wanneer ik alles “juist” probeerde te doen. Mijn geduld raakte op. Ik was het kwijt. Ik herkende mezelf niet meer: Ik werd sneller geïrriteerd, was kortaf en minder zacht. Ik had geregeld huilbuien. Ik was een onaangename versie van mezelf geworden. 

En het pijnlijkst van alles: het lukte me niet meer om nog de liefdevolle moeder te zijn die ik zo graag wilde zijn.

Dat bracht heel wat schaamte met zich mee, maar ook schuldgevoelens en verwarring. Alsof ik faalde in iets wat vanzelf zou moeten lukken. Omdat anderen het zwaarder hadden. Omdat ik het toch “goed” had. Dus wat was mijn probleem eigenlijk?

Achteraf begrijp ik beter waar het begon te wringen

In mijn eerste jaren als moeder dacht ik mijn rollen aan de kapstok te kunnen hangen: ’s ochtends moeder, overdag professional en ’s avonds weer zorgend, rustig en aanwezig. Ik verwachtte dat ik op mijn werk kon functioneren alsof er thuis niemand op mij wachtte. En dat ik thuis kon moederen alsof mijn hoofd leeg was — zonder mails, deadlines of verantwoordelijkheden die bleven doorlopen.

Ik dacht dat ik alles netjes kon afwisselen, zonder dat het door elkaar liep. Maar zo werkte het niet. Niet in mijn hoofd. En ook niet in mijn lichaam.

In die eerste jaren als moeder voelde mijn leven soms als een toneel: Nu zet ik deze pet op en dan weer die. Alsof ik voortdurend van rol moest wisselen — en tegelijk bekeken en beoordeeld werd.

Als jonge moeder kreeg ik vaak ongevraagd advies. Advies dat al snel als kritiek binnenkwam: “Misschien moet je hem wat meer laten huilen.”, “Je neemt hem wel vaak op, hoor.”, “Werk je niet te veel?”, “Je mag ook wel wat strenger zijn.” Wat ik ook deed, het leek nooit goed. Alsof ik altijd tekortschiet. Er was altijd iets dat beter kon.

Ik besef nu dat ik mezelf in de zorg en opvoeding van mijn kinderen een onmenselijke lat oplegde. Zeker omdat ik kinderpsychologe was. Alsof dat betekende dat ik het allemaal beter moest weten. Beter moest doen. Ik wilde het ook heel graag “goed” doen, volgens de boekjes. Ik had me voorgenomen mijn kinderen te laten opgroeien tot veerkrachtige, sociaal sterke individuen, in een warm nest.

Maar rust? Herstel? Dat duwde ik weg. Ik dacht dat ik daar geen nood aan had. Of misschien: ik maakte mezelf dat wijs. Omdat ik oprecht niet wist waar ik die tijd vandaan moest halen. Ik was altijd bezig. Zorgen voor anderen. Ik dacht: dit is toch wat mij vervult? Dit is toch wie ik ben?

Ik probeerde te leven alsof moederen, werk en herstel aparte vakjes waren. Maar eerlijk: sommige vakjes voelden belangrijker dan andere. Zelfzorg stond ergens onderaan. In klein lettertype.

Ik leef in een andere tijd dan mijn moeder

Lange tijd dacht ik dat het aan mij lag. Ik vergeleek me met mijn moeder. Ik vroeg me af waarom zij, als sterke, onafhankelijke vrouw, fulltime advocate én moeder, alles leek te kunnen dragen — en draaiende hield. En ik niet.

Tot ik besefte: zij werd moeder in een andere tijd. In een wereld met een ander tempo en andere verwachtingen. Een tijd waarin niet alles gemeten, geoptimaliseerd en vergeleken moest worden. Waar efficiëntie niet de maatstaf was voor mens-zijn. Waar “goed genoeg” nog volstond.

Zij had geen WhatsApp-groepen van de klas die dag en nacht bleven doorlopen. Geen Pinterestborden met perfecte lunchboxes en verjaardagsfeestjes die onbewust de lat hoger legden. Ze droeg geen constante stroom aan adviezen, meningen en vergelijkingen in haar broekzak. Geen overvloed aan informatie over wat beter, gezonder of pedagogisch juister kon. Geen voortdurende confrontatie met hoe goed anderen het zogezegd deden.

Mijn moederschap speelt zich af in een samenleving die altijd maar meer vraagt. Meer presteren. Meer betrokkenheid. Meer bewustzijn. Meer beschikbaarheid. Op het werk, thuis én alles daartussenin.

Een tijd van verscheurende tegenstellingen:
Niet te ambitieus, maar ook niet te weinig gedreven.
Niet te beschermend, maar ook niet te loslatend.
Niet te veel werken, maar ook niet te weinig bijdragen.
Niet te streng, maar zeker ook niet te toegeeflijk.

Ik leef in een wereld waarin van mij verwacht wordt dat ik werk alsof ik geen moeder ben. En moeder alsof ik geen werk heb. Dat ik tegelijk bewust, beschikbaar, productief, betrokken en hersteld ben.

We leven in een individualistische tijd, waarin geluk en succes worden voorgesteld als iets wat je zelf maakt — zolang je maar voldoende je best doet. Lukt het niet, dan voelt het al snel als mijn verantwoordelijkheid. Mijn falen.

We staan er vaker alleen voor. Ons steunend netwerk is kleiner geworden tegenover vroeger. We moeten alles maar zelf organiseren. Oppas, opvang, planning, logistiek — het komt allemaal op ons bord. Zelfs steun moet ingepland worden (tussen twee vergaderingen door).

Hulp vragen voelt niet zo vanzelfsprekend. We doen het minder snel. Of we weten gewoon niet meer hoe dat moet. Durf jij dat nog, hulp vragen, als iedereen rondom je al overbevraagd lijkt?

En eerlijk: dat weegt. Het maakt eenzaam. Veel eenzamer dan we soms durven toegeven.

Moeders die kinderen kregen tussen 2020 en 2022 zaten bovendien midden in de periode van de grote C. Het moet me van het hart, ik heb me nog nooit zo alleen gevoeld: geen spontaan binnenvallend bezoek, geen armen die het even overnamen, geen kring van mensen rond mij. Alleen ik, mijn baby en stilte — tussen de huilbuien door.

Dus nee, ik ben niet zwakker dan mijn moeder. Ik leef in een maatschappij die meer vraagt dan vroeger en in een wereld die minder draagt.

Wanneer het te zwaar wordt, ligt het plots aan jou

Wanneer het voor een moeder te zwaar wordt, krijgt dat zelden een maatschappelijke verklaring. Dan gaat het al snel over jou. Of over mij. Over beter plannen, meer grenzen stellen, meer delegeren, meer “me-time, … Alsof de oplossing te vinden is in nog meer moeite doen. Alsof uitputting een persoonlijk tekort is.

Die boodschappen klinken mild, maar zijn dat niet. Ze leggen de verantwoordelijkheid volledig bij het individu. Bij moeders die al proberen recht te blijven in een systeem dat voortdurend duwt. En zo wordt falen iets persoonlijks, terwijl het dat niet is.

Parentale burn-out voelt dan als falen.
Alsof je tekortschiet als moeder.
Alsof je het niet aankan.
Alsof je ondankbaar bent.

Maar zo weiger ik er nog naar te kijken. Ik zie te veel vrouwen hetzelfde doorworstelen — en zich daarvoor schamen.

Misschien ligt het niet aan ons

Voor mij is parentale burn-out geen zwakte, maar een signaal. Een signaal dat het lichaam niet langer kan dragen wat er tegelijk van je verwacht wordt. Het probleem ligt niet bij moeders die het niet aankunnen of falen, maar bij een maatschappij die blijft doen alsof ze het wél zouden moeten kunnen. Want een mens kan niet oneindig blijven dragen. Op een bepaald moment zegt een lichaam: “Dit is te veel.”

Dus misschien begint het niet bij nog harder proberen. Niet bij nóg beter plannen. Maar bij eerlijk erkennen hoe zwaar het soms is. Bij zachter worden voor wat we dragen. En bij elkaar opnieuw wat meer dragen.

Lieve moeder, 
Je bent niet zwak.
Je bent niet alleen.
En je bent zeker niet de enige.

Liefs,
Caroline 

Caroline Vanderhoeven is eerstelijnspsychologe, mama van twee en oprichter van Moeders aan de Lader, waar ze moeders ondersteunt in herstel na (parentale) burn-out. Meer info over (parentale) burn-out vind je op Moedersaandelader, op Instagram of via de podcast (te vinden op je favoriete podcastapp).