Worden jongens écht later zindelijk dan meisjes? Dit zegt de wetenschap

Het korte antwoord: er zit wel degelijk een kern van waarheid in. Al is het verhaal iets genuanceerder dan vaak wordt gedacht.

Jongens zijn gemiddeld iets later

Wetenschappelijk onderzoek toont dat meisjes gemiddeld iets sneller zindelijk worden dan jongens. Een vaak geciteerde studie uit het medische tijdschrift Pediatrics volgde meer dan 250 kinderen tijdens hun zindelijkheidstraining. De onderzoekers keken naar verschillende mijlpalen: wanneer kinderen interesse tonen in het potje, wanneer ze kunnen aangeven dat ze moeten plassen en wanneer ze overdag droog blijven. Daaruit bleek dat meisjes de meeste zindelijkheidsvaardigheden iets vroeger ontwikkelen dan jongens.

Gemiddeld werden meisjes rond 32,5 maanden overdag zindelijk, terwijl dat bij jongens rond 35 maanden lag. Ook signalen dat kinderen klaar zijn om met zindelijkheidstraining te starten, zoals langere tijd droog blijven of interesse tonen in het potje, verschenen bij meisjes gemiddeld 2 tot 3 maanden eerder. Dat verschil lijkt klein, maar het verklaart wel waarom ouders soms het gevoel hebben dat hun zoon “achterloopt”.

Het verschil zit vooral in de ontwikkeling

Volgens experts heeft dat waarschijnlijk te maken met bredere ontwikkelingsverschillen tussen jongens en meisjes. De Amerikaanse kinderarts Dr. Brazelton, die veel onderzoek deed naar zindelijkheidstraining, benadrukte dat succes vooral afhangt van ontwikkelingsrijpheid: “Toilet training works best when the child shows signs of readiness rather than when parents decide it is time.”

Met andere woorden: zindelijkheid lukt het best wanneer een kind er zelf klaar voor is, niet wanneer ouders vinden dat het moet gebeuren. En net daar zit mogelijk het verschil. Meisjes ontwikkelen gemiddeld iets sneller vaardigheden die helpen bij zindelijkheidstraining, zoals:

• taalontwikkeling (kunnen zeggen dat ze moeten plassen)
• zelfcontrole
• interesse in routines
• imitatiegedrag

Die kleine voorsprong kan maken dat meisjes soms sneller de stap naar het potje zetten.

Maar de verschillen tussen kinderen zijn véél groter

Toch benadrukken onderzoekers dat ouders zich niet te veel moeten vastpinnen op gemiddelden. De verschillen tussen individuele kinderen zijn namelijk veel groter dan het gemiddelde verschil tussen jongens en meisjes. In dezelfde studie uit Pediatrics bleek dat sommige kinderen al rond 18 maanden verschillende zindelijkheidsvaardigheden ontwikkelden, terwijl anderen daar tot na hun derde verjaardag over deden.
Dat betekent dus dat:

• sommige jongens sneller zindelijk zijn dan meisjes
• sommige meisjes juist langer nodig hebben

En dat is allemaal perfect normaal.

Wanneer is een kind klaar voor zindelijkheidstraining?

Veel experts raden daarom aan om niet te starten op basis van leeftijd, maar op basis van signalen van hetkind. Een kind is vaak klaar om te oefenen met het potje wanneer het:

• interesse toont in het toilet of potje
• langere tijd droge luiers heeft
• aangeeft dat de luier nat of vuil is
• eenvoudige instructies kan volgen
• zelf naar de badkamer wil gaan

Wanneer die signalen aanwezig zijn, verloopt zindelijkheidstraining meestal een stuk vlotter.

Wat als het langer duurt?

Voor ouders kan het soms frustrerend zijn wanneer zindelijkheid op zich laat wachten. Zeker wanneer leeftijdsgenootjes al zonder luier rondlopen. Maar kinderartsen benadrukken dat druk zetten vaak net averechts werkt. Zindelijkheid vraagt namelijk een combinatie van lichamelijke rijping, controle over de sluitspieren én motivatie van het kind.

Te vroeg beginnen kan daardoor leiden tot strijd rond het potje, en dat vertraagt het proces soms net.

Dus… mythe of waarheid?

Het idee dat jongens later zindelijk worden dan meisjes is dus geen fabel. Onderzoek toont dat jongens gemiddeld enkele maanden later zindelijk worden. Maar uiteindelijk blijft de belangrijkste boodschap voor ouders geruststellend: zindelijk worden is geen wedstrijd. Of je kind nu twee, drie of bijna vier jaar is wanneer de luier definitief verdwijnt: elk kind volgt zijn eigen tempo. En ja, soms betekent dat gewoon dat die kleine jongen nog even wat langer de tijd nodig heeft.