Wanneer stopt een middagdutje? En moet je je peuter nog verplicht laten slapen?

Er bestaat geen vaste leeftijd

De meeste kinderen schakelen tussen 15 en 18 maanden over van twee dutjes naar één. Dat laatste middagdutje blijft vaak nog een hele tijd belangrijk. Pas ergens tussen 3 en 5 jaar verdwijnt het bij de meeste kinderen vanzelf.

Uit een grote internationale analyse blijkt dat minder dan 2,5% van de kinderen al vóór hun tweede verjaardag stopt met dutjes, terwijl ongeveer 94% tegen de leeftijd van vijf jaar geen middagdutje meer doet.

Met andere woorden: een driejarige die elke middag nog twee uur slaapt, is even normaal als een leeftijdsgenoot die al maanden zonder dutje kan.

 

Kijk vooral naar je kind

De leeftijd van je kindje vertelt lang niet alles. Deze signalen zeggen meestal meer:

• je peuter ligt elke middag lang wakker zonder in slaap te vallen;
• hij valt 's avonds moeilijker in slaap op dagen waarop hij wel een dutje deed;
• hij blijft ook zonder middagdutje opgewekt en actief;
• een gemist dutje leidt niet meteen tot een oververmoeide namiddag;
• het dutje voelt steeds meer als een strijd dan als een rustmoment.

Kijk daarbij niet naar één dag, maar naar een patroon dat enkele weken aanhoudt.

Niet willen slapen is iets anders dan geen slaap meer nodig hebben

Peuters hebben wel vaker andere plannen dan slapen. Een kind dat protesteert maar vijf minuten later toch vertrokken is, heeft zijn middagdutje waarschijnlijk nog nodig. Wordt je peuter zonder dutje tegen het einde van de dag opvallend prikkelbaar, huilerig of onhandig? Dan is de kans groot dat hij nog niet klaar is om het middagdutje helemaal los te laten.

Rust is soms belangrijker dan slapen

Ook als je peuter niet meer in slaap valt, kan een vast rustmoment zinvol blijven. Even een boekje bekijken, rustig spelen op de kamer of knuffelen helpt veel kinderen om alle indrukken van de voormiddag te verwerken. Bovendien voorkomt zo'n rustig moment dat de dag één lange stroom aan prikkels wordt.

Let ook op het tijdstip

Soms lijkt het alsof een peuter geen middagdutje meer nodig heeft, terwijl het dutje gewoon te laat op de dag valt.

Slaapt je kind pas om drie uur en wordt hij pas tegen half vijf wakker? Dan is het niet vreemd dat hij 's avonds klaarwakker is. Een vroeger of korter dutje kan dat probleem soms oplossen zonder het middagdutje volledig te schrappen.

Veelgestelde vragen

• Vanaf welke leeftijd stoppen peuters met een middagdutje? Bij de meeste kinderen verdwijnt het middagdutje geleidelijk ergens tussen de leeftijd van 3 en 5 jaar, al zijn de verschillen tussen kinderen groot.
• Is het normaal dat mijn peuter op de opvang wel slaapt en thuis niet? Ja. Een dag op de opvang vraagt vaak meer energie dan een dag thuis. Daardoor vallen kinderen daar soms nog wel in slaap, terwijl ze thuis geen nood meer lijken te hebben aan een dutje. 
• Moet ik mijn peuter verplicht laten slapen? Nee. Een middagdutje kun je niet afdwingen. Wel blijft een vast rustmoment voor veel kinderen waardevol, ook als ze niet meer slapen.
• Wat als mijn peuter zonder dutje heel lastig wordt? Dat is vaak een teken dat hij nog extra slaap nodig heeft. Je kunt tijdelijk afwisselen: de ene dag wel een dutje, de andere dag niet. Bij veel kinderen verloopt die overgang geleidelijk.
• Kan een middagdutje de nachtslaap verstoren? Ja. Vooral een lang of laat middagdutje kan ervoor zorgen dat een peuter 's avonds moeilijk in slaap valt.
• Hoeveel slaap heeft een peuter eigenlijk nodig? Kinderen van 1 tot 2 jaar hebben gemiddeld 11 tot 14 uur slaap per 24 uur nodig. Voor 3- tot 5-jarigen ligt dat tussen 10 en 13 uur, inclusief eventuele dutjes.

Bronnen: 

• Staton S. ea. (2020). Many naps, one nap, none: A systematic review and meta-analysis of napping patterns in children 0–12 years. 
• Paruthi S. ea. (2016). Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations
• Journal of Clinical Sleep Medicine en American Academy of Pediatrics