Plezier in opvoeden, ook als je gescheiden bent

Hoe klinkt het voor jou? Gaan plezier en scheiding samen? Ook als je in een conflict zit, de communicatie stroef loopt en je hoofd vol zit met praktische en emotionele ruis?

Misschien is het zinvol om eens stil te staan bij wat ‘plezier in opvoeden’ eigenlijk inhoudt (of kan inhouden). 

Wat is plezier in opvoeden?

We spreken over plezier in opvoeden alsof het vanzelfsprekend is. Alsof het betekent dat het ‘leuk’ moet zijn om geslaagd te zijn. Dat het happy happy moet zijn, altijd pret en licht.

Als ouder, gescheiden of niet, weet je dat dit niet steeds vanzelfsprekend is. Er zijn zoveel ballen in de lucht te houden en elke leeftijd en situatie brengt weer andere uitdagingen met zich mee.

Als je dieper kijkt naar ‘plezier’ in opvoeding, gaat het er niet over om alles onder controle te hebben of om een harmonisch gezinsleven. Het gaat niet over altijd genieten en het is nog minder een ‘bewijs’ dat jij het goed doet omdat ze bij jou plezier hebben.

Het gaat over momenten van verbinding zonder moeite. Momenten waarop het klopt, waarop het loopt… vanzelf. Momenten tussen jou en je kind(eren), alleen samen in verbinding, of in een nieuw samengesteld gezin met een plusfamilie erbij. Momenten die jou vanbinnen een warm gevoel geven, een sprankel van geluk, doen lachen, doen stralen. Vreugdemomenten die je écht kan voelen. Ze hoeven niet groots te zijn én - laten we realistisch blijven - het is geen constante staat van zijn.

Verbinding zit in kleine momenten, niet in een vlekkeloos gezinsleven. Het gaat ook niet over de gezinsvorm, want een gescheiden leven hoeft plezier niet in de weg te staan.

Het gaat meer over:

• een gesprek dat vanzelf gaat 
• samen lachen om iets banaals 
• samen gewoon ‘zijn’ 

Wat als… je geen plezier voelt in opvoeden?

Wat als jij wél het gevoel hebt dat de scheiding het plezier in de weg staat? Tegen dat je op de rails zit met elkaar, komt er alweer een wissel. Een moment van verlichting of van gemis (of allebei tegelijk). De conflicten tussen jou en je ex sijpelen door tot bij je kinderen en hangen als een schaduw over jouw leven.

Wat als er frustratie onder jouw opvoeding zit, of eigen pijn? Wat als je rondloopt met het beeld in je hoofd dat jij nooit van plan was te scheiden en al zeker niet om jullie kinderen maar de helft van de tijd te zien opgroeien?

WAT IS DAAR NU LEUK AAN?

Dat plezier is niet voor altijd verdwenen door de breuk. Er is gewoon niet altijd evenveel ruimte voor. En aan die ruimte kan jij mee bijdragen. Door ze bewust te creëren.

Hoe kan je (terug) plezier beleven in een gescheiden opvoeding?

‘Fake it till you make it’?

Persoonlijk hou ik niet van die term, maar in deze context zit er misschien toch een beetje waarheid in. Niet om jezelf weg te cijferen of toneel te spelen. Wel omdat kinderen, en jij zelf trouwens ook, nood hebben aan momenten waar het even niet over de scheiding gaat. Waar het leven gewoon mag voortbollen, gewoon mag zijn.

Omdat je elkaar in momenten van plezier helpt om het beter te kunnen dragen. Om te voelen waarom je elke dag opnieuw blijft proberen. Waarom je soms moe of uitgeput in je bed kruipt ’s avonds.

Bovendien is er een reden waarom jullie uit elkaar gegaan zijn: omdat het samen niet meer lukte. Nu moet je het alleen doen, of met een nieuwe partner. In de meeste gevallen ga je uit elkaar met het idee dat het beter wordt, dat is alvast het doel. En beter betekent hopelijk ook: meer rust… én (terug) ruimte voor plezier.

Daarvoor hoef je geen perfecte ouder te zijn. Je hoeft geen groots entertainment te voorzien of elke week een uitstap te plannen. Plezier zit meestal net in de kleine dingen. In de onverwachte momenten die niet “moeten”.

Het eerste werk ligt dus, zoals met alles, bij jezelf als ouder, als mens. Als jij je beter in je vel voelt, gaat dat allemaal net iets gemakkelijker. Laat los dat het perfect moet zijn. Je laat beter eens wat afwas staan om van je keuken een dansvloer te maken dan dat je alles perfect op orde wil hebben ten koste van het plezier.

Zet muziek op en dans alsof niemand kijkt. Zelfs als je tiener eerst met zijn ogen rolt. Grote kans dat er vijf minuten later toch gelachen wordt. Of meegedaan.

Ga samen frietjes halen en eet ze in de auto. Zonder gesprekken over school, regels of de planning van volgende week.

Kruip samen in de zetel onder een dekentje en kijk iets doms op tv. Echt, soms zit verbinding in niets meer dan naast elkaar hangen zonder verwachtingen.

Maak tijd voor een gezelschapsspel, om samen te koken, ga eens mee karten, bowlen of iets waarvoor jouw kind je uitdaagt mee te doen en je het altijd uitstelt of wegwuift. 

Laat ruimte voor onnozel doen. Voor flauwe humor. Voor een inside joke die alleen jullie begrijpen.

Ga wandelen zonder doel. Niet ‘om een goed gesprek te voeren’,  maar gewoon omdat buitenlucht soms helpt om terug wat ademruimte te voelen. En laat je tiener gerust de koers bepalen… verdwalen, ronddolen zonder plan.

Laat je kind eens kiezen wat jullie doen, ook al vind jij het misschien compleet nutteloos. Juist dat gevoel van vrijheid en lichtheid kan zoveel betekenen.

En misschien nog het belangrijkste: laat niet elk moment besmet raken door volwassen zorgen. Kinderen voelen veel meer dan we denken. Zeker in een scheiding. Ze voelen spanningen, stiltes, frustraties en loyaliteit. Soms beginnen ze vragen te dragen die helemaal niet bij hun leeftijd horen.

“Mag ik het hier wel leuk hebben?”
“Kwets ik mama of papa als ik vertel dat het fijn was?”

Plezier ontstaat niet waar kinderen moeten opletten bij elke stap die ze zetten.
Plezier ontstaat waar ze even gewoon kind mogen zijn, zonder meer. 
Waar ze kunnen lachen zonder schuldgevoel.
Waar ze zich niet verantwoordelijk voelen voor de sfeer.
Waar ze niet moeten dragen wat eigenlijk van volwassenen is.

En misschien is dat uiteindelijk waar plezier in opvoeden écht over gaat. Niet over een perfect gezin of een perfecte situatie. Maar over kleine momenten van verbinding waarin het leven even licht mag zijn.

Ook na een scheiding.
Ook als het soms pijn doet.
Ook als je het niet altijd voelt.

Plezier is geen constante staat van zijn. Als het voor jou erg zwaar is, lijkt het misschien onmogelijk of gewoon een gigantische uitdaging.

Heb je nood aan ondersteuning? Aan praktische tools om bepaalde situaties in de scheiding beter aan te pakken, maar lijkt het nu de Mount Everest om te beklimmen? Wil je weten hoe je de impact van een scheiding op je gezin kan beperken? Ook als het moeilijk loopt en plezier volgens jou helemaal niet aan de orde is? Heb je nood aan (h)erkenning?

Dan kan je een lezing bijwonen. Voor jou en je netwerk. Voor iedereen die jongeren ondersteunt of op zoek is naar taal rond dit thema. Voor volwassenen die betrokken zijn bij een scheiding. Tijdens de week van de Opvoeding wordt de klemtoon ook gelegd op het overkoepelende thema ‘Plezier in opvoeden’, maar dan gericht op gescheiden opvoeding.