Sinds onze scheiding wonen mijn zonen niet meer samen: de ene week heb ik mijn oudste, de andere mijn jongste

Mijn zonen kunnen elkaar niet uitstaan. En dan heb ik het niet over het klassieke gekibbel tussen twee broers. Het was niet gewoon dat er af en toe een deur wordt dichtgegooid of dat ze ruziemaakten om wie de laatste koek had opgegeten. Nee, het was echt constant, en soms ging het zelfs verder dan woorden. 

Alles was aanleiding voor ruzie

De manier waarop de ander at. Hoe luid hij ademde. Dat hij op de verkeerde plaats in de zetel zat. Dat hij iets zei. Dat hij net níéts zei. Dat hij te lang in de badkamer bleef. Soms had ik werkelijk geen idee meer waarover een ruzie begonnen was. Ze hoefden elkaar maar voorbij te lopen in de gang en ik voelde de spanning al.

En ja, ze zijn ook meer dan eens met elkaar op de vuist gegaan. Duwen, trekken, slaan. Twee jongens die ondertussen groter zijn dan ik en die op zo'n moment niet meer voor rede vatbaar waren. Er zijn momenten geweest waarop ik ertussen probeerde te komen en oprecht bang was dat het écht zou ontaarden. Dat een van hen verkeerd zou vallen. Dat er iets zou gebeuren wat je achteraf niet meer kon terugdraaien.

Ik was voortdurend alert. Als het boven plots stil werd, luisterde ik. Als ik hoorde dat hun stemmen luider werden, stond ik al recht. Ik voelde me in mijn eigen huis soms meer scheidsrechter dan mama, was altijd op mijn hoede.

We hebben van alles geprobeerd. Apart praten, samen praten, regels maken, hen meer ruimte geven, dingen samen doen en hen net níét verplichten om samen dingen te doen. Maar dat veranderde allemaal niets fundamenteels aan hun relatie. Het waren en blijven gewoon twee totaal verschillende jongens die elkaar ontzettend op de zenuwen werkten, wat we ook probeerden.

En toen gingen wij uit elkaar

Toen hun vader en ik uit elkaar gingen, begonnen we met een klassieke week-weekregeling. De jongens waren de ene week allebei bij mij en de andere week allebei bij hun papa. Maar de problemen verhuisden gewoon mee. Meer nog: toen werd pas echt duidelijk hoeveel energie hun ruzies van ons vroegen. De weken zonder kinderen waren stil. De weken mét kinderen waren één lange poging om de vrede te bewaren.

Die weken waren voor ons allebei slopend. Op een bepaald moment kwam de vraag die we lang niet hadden durven stellen: waarom blijven we eigenlijk zo hard vasthouden aan het idee dat ze samen van huis naar huis moeten? Omdat ze broers zijn? Samen onder één dak wonen bracht hen duidelijk niet dichter bij elkaar.

We hebben er lang over gepraat, ook met de jongens zelf. Uiteindelijk besloten we iets te proberen wat voor buitenstaanders misschien vreemd klinkt: we haalden hen uit elkaar.

De ene komt, de andere gaat

Nu wisselen mijn zonen elkaar af. De ene week woont de oudste bij mij en de jongste bij hun papa. De week erna wisselen ze. Bij de wissel kruisen ze elkaar even, maar verder leiden ze elk hun leven.

Het verschil is enorm. Mijn huis is rustig geworden. Ik kan met een van mijn zonen aan tafel zitten zonder dat een onschuldige opmerking vijf seconden later eindigt in geschreeuw. We kunnen samen een film kijken. Praten. Of ieder ons eigen ding doen.

En vooral: ik heb het gevoel dat ik mijn zonen opnieuw leer kennen. Vroeger ging zoveel van mijn energie naar hun conflicten dat er weinig ruimte overbleef om gewoon mama te zijn. Nu heb ik tijd met elk van hen apart.

Er is altijd iemand die ontbreekt

Maar er zit ook iets heel verdrietigs in onze regeling. Op papier heb ik twee zonen. In de praktijk voelt het soms alsof ik twee verschillende gezinnen heb. Als we ergens naartoe gaan, is er altijd eentje niet bij. Aan tafel zit altijd maar één van mijn jongens. Als ik een foto maak tijdens een uitstapje, ontbreekt zijn broer – elke keer weer.  Er is nooit een moment waarop mijn gezin helemaal compleet voelt.

Ik mis hen voortdurend, om de beurt. Bij een gewone week-weekregeling heb je een week je kinderen en mis je hen daarna allebei. Maar ik mis altijd iemand. Als mijn oudste hier is, vraag ik me af hoe het met mijn jongste gaat. Als die de week erna binnenkomt, ben ik blij hem te zien, maar vertrekt zijn broer weer.

Dat vind ik misschien wel het moeilijkste. Ik zie soms andere gezinnen met twee tienerzonen. Broers die samen naar school fietsen, elkaar plagen of samen iets gaan doen. Dan steekt dat. Niet omdat ik vind dat mijn zonen beste vrienden moeten zijn, maar omdat ik me hun relatie ooit anders had voorgesteld.

Ik vraag me ook af wat dit later betekent. Zullen ze elkaar op hun twintigste opnieuw vinden? Zullen ze ooit samen aan tafel zitten en lachen om hoe verschrikkelijk ze elkaar vroeger vonden? Of duwen we hen door deze regeling alleen maar verder uit elkaar? Dat weet ik niet.

‘Maar dan zien ze elkaar toch bijna nooit?’ Dat is meestal de eerste reactie wanneer ik over onze regeling vertel. En ja, dat klopt. Maar elkaar elke dag zien is niet automatisch beter als dat betekent dat je elkaar elke dag uitscheldt, provoceert of zelfs te lijf gaat. Samen onder één dak wonen maakte hun band niet beter – geloof me, dat hebben we uitgebreid uitgetest. 

Elk hun eigen plek

Als ze elkaar sporadisch toch eens zien, gaan ze nu trouwens rustiger met elkaar om. Op een verjaardag, een feestdag of een ander familiemoment verwachten we nog altijd dat ze respectvol met elkaar omgaan. Dat lukt nu beter dan vroeger. Misschien omdat honderd kleine dagelijkse irritaties zijn weggevallen. Misschien omdat ze weten dat ze daarna weer hun eigen plek hebben.

Is dit de ideale regeling? Geen idee. Misschien willen ze over een jaar opnieuw samen bij dezelfde ouder wonen. Misschien verandert hun band nog. Misschien moeten we ooit opnieuw bijsturen. Maar op dit moment is deze oplossing wat het best werkt.

Had ik liever gehad dat mijn zonen onafscheidelijk waren? Natuurlijk. Maar dat zijn ze niet. En ik kan hun band niet maken zoals ik hem zelf graag zou zien. Voorlopig geven we hen dus vooral ruimte. Letterlijk.