Herken je het? Je zit even snel je mails te checken of door je Instagram-feed te scrollen, en voor je het weet staat er een kleuter naast je met grote ogen mee te staren naar dat magische, lichtgevende bakje. Misschien denk je dat jonge kinderen er nog niet veel van meekrijgen, maar de realiteit is anders.
De kracht van de 'copycat'
Kleuters zijn net kleine sponsjes. Ze leren niet alleen door wat wij zeggen, maar nog meer door wat wij doen. Als wij voortdurend aan ons scherm gekleefd zitten voor die broodnodige dosis dopamines, dan pikken zij dat feilloos op. Voor hen krijgt dat toestel een enorme waarde, simpelweg omdat mama en papa er constant naar staren.
Bestaat er zoiets als 'meevolg-schermtijd'? Absoluut. En die flitsende beelden hebben een verslavende aantrekkingskracht. Merk je ook dat je kind compleet in een trance raakt zodra er een filmpje opstaat, en vervolgens 'ontploft' van woede als je het scherm wegneemt? Dat is geen toeval; dat is een reactie op prikkels die plotseling wegvallen.
Hoewel we bij kleuters klinisch gezien nog niet van een 'verslaving' kunnen spreken, voelt het vaak wel zo. De aantrekkingskracht is zo sterk dat wij als ouders de regie strak in handen moeten houden.
Waarom die achtergrondbeelden schadelijker zijn dan je denkt
Soms staat de TV op de achtergrond aan terwijl je kind speelt. Of zijn kinderen aan het spelen terwijl mama en papa filmpjes kijken op de tablet. Onschuldig, toch? Of niet?
De kwaliteit van spel daalt: Kinderen worden constant uit hun creatieve flow gehaald door de geluiden en flitsen van jouw scherm.
Minder babbels: Een scherm vermindert de interactie tussen jou en je kind. Er worden minder woorden uitgewisseld, wat de taalontwikkeling simpelweg vertraagt.
"Kijk mama, YouTube!" (Zijn we naïef?)
We denken vaak dat sociale media pas een ding worden in de lagere school, maar onze kleuters zijn ons allang voor. Uit onderzoek van de UGent blijkt dat 5-jarigen logo’s van fastfoodketens en gokbedrijven al feilloos herkennen. Met social media is dat niet anders:
YouTube: Ze herkennen het rode icoontje vaak nog voor ze kunnen lezen.
TikTok: Ze weten dat daar de 'leuke korte filmpjes' staan waar grote zus of mama om moet lachen.
WhatsApp: Het symbool om met oma en opa te praten.
De 'invisible hand' in de zandbak
Het meest zorgwekkende is vooral hoe snel ze wennen aan de logica van Big Tech. Dankzij de autoplay en de eindeloze stroom korte filmpjes leert een kleuter de 'swipe-beweging' sneller dan dat het zijn eigen veters kan strikken.
We lachen er vaak om als we zo’n kleine vinger over een scherm zien gaan, maar eigenlijk conditioneren we hun hersenen nu al voor het 'content casino'. Ze worden gewend gemaakt aan constante, snelle prikkels.
De vraag is: vinden we dat eigenlijk wel echt zo grappig? Of wordt het toch tijd om de pauzeknop in te drukken, voor onszelf en voor hen?
