De valkuil voor nieuw samengestelde gezinnen: “Denken dat het wel vanzelf zal gaan”

  • door Mamabaas

Het is een van de grootste familiale uitdagingen van onze tijd: nieuw samengestelde gezinnen. Ze vormen, erin leven en er zodanig aan werken dat ze leefbaar worden. Journaliste Tine Maenhout kreeg er mee te maken, stelde vast dat er weinig kennis over te vinden is en schreef daarom het boek: ‘Jij, ik, hij, zij en al de kinderen: de wondere chaos van een nieuw samengesteld gezin’. “De grootste misvatting is dat ze denken dat het allemaal vanzelf zal gaan.”

Een gezin maar dan anders

“Een van de redenen is natuurlijk dat het een relatief nieuw gegeven is: we hebben er niet mee leren leven. Een tweede reden is dat we allemaal blijven verlangen naar dat kerngezin. Het is de maatschappelijke norm, het is wat we geleerd hebben en waar we als maatschappij beter een beetje vanaf zouden stappen. Dat zou het wel gemakkelijker maken voor mensen in nieuw samengestelde gezinnen!”

Ze haalt daarmee een heikel punt aan, dat ook in het boek naar voor komt: nieuw samengestelde gezinnen zijn dan wel gezinnen, maar ze zijn niet zoals het traditionele kerngezin met mama, papa en kindjes. Als je het leest dan denk je misschien: “Ja, duh”, maar wie de consequenties van die uitspraak toepast op de werking van het gezin, ziet dat er een en ander verandert.

Moeilijk te verteren

Veranderingen die het leven in zo’n gezin gemakkelijker maken, maar daarom nog niet gemakkelijk te verteren zijn. Want ze houden misschien in dat je je verwachtingen moet bijstellen, dat je bepaalde dromen over gezin en mama of papa zijn moet loslaten.

Dat je nieuwe partner nooit een ‘echte’ ouderrol zal opnemen tegenover de ‘stiefkinderen’, dat dat anders is - en dat we dat moeten durven toegeven, zeggen en aanvaarden. Het wil niet zeggen dat je slecht bezig bent of dat je relatie gedoemd is, het wil gewoon zeggen dat een nieuw samengesteld gezin nooit echt een kerngezin zal worden, zelfs niet met eigen kinderen. Er zijn gewoonweg altijd méér mensen om mee rekening te houden.

En natuurlijk is elk nieuw samengesteld gezin ook anders: dat maakt richtlijnen geven quasi onmogelijk. Dat kan gewoon niet, want elk betrokken persoon heeft een andere persoonlijkheid en een andere relatie, wat ook de ex- en de nieuwe gezinnen uniek maakt. Uniek in uitdagingen, uniek in oplossingen, uniek in onderlinge verhoudingen.

Denkoefening

De beste tip die Tine Maenhout kan geven, is deze: “Maak eens de denkoefening: wie neemt welke rol in in het gezin en bespreek wat dat betekent en wat niet. Wat wil jij en wat wil ik en hoe kunnen we dat op elkaar afstemmen?”

Ziet er simpel uit, maar dat is slechts schijn: “Nee, het is heel moeilijk! Het vraagt veel moed want je moet jezelf in vraag durven stellen, je moet er tijd en werk in steken en je moet sommige dingen durven loslaten omdat ze niet werken. En je moet jezelf tijd geven om los te komen van je ex, van je dromen en je verwachtingen, van je pijn en je schuldgevoel. Gun het jezelf om daarover te rouwen. Het is maar als je het zegt, als je het uitspreekt, dat je het kan verwerken. Een nieuw samengesteld gezin is hard werken, het is een echte investering.”

Denk ook en vooral aan de kinderen

Dat geldt ook en misschien nog het meest voor de kinderen. Voor het boek sprak Tine Maenhout ook met verschillende experts, die allemaal benadrukken: hou rekening met de kinderen. Hoezo, zijn kinderen dan niet flexibel? “Kinderen zijn zeker flexibel, we moeten ze zeker niet betuttelen. Ze kunnen en zullen zich aanpassen aan een scheiding, een eenoudergezin en vervolgens een nieuwe partner. Als, en dat is wel een belangrijke voorwaarde, als ze daar tijd voor krijgen en daarin gerespecteerd worden.

Ouders hebben wel eens de neiging zich te mispakken aan het tempo: als jij boos bent op de ex, verwacht je dat zij ook boos zijn. Als jij het verwerkt hebt, moeten zij het ook verwerkt hebben en als jij verliefd bent, zie je niet in hoe ze niét van je nieuwe partner kunnen houden want jij vindt die zo geweldig. Maar zo werkt het niet. Kinderen hebben tijd nodig. Soms veel meer tijd dan jij en dat moet je respecteren. Iedereen in het gezin volgt een eigen traject.”

Vragen stellen

Wat niet wil zeggen dat het het ‘zomaar’ moet laten gebeuren en gelaten zitten afwachten tot ‘het’ opeens verwerkt is: zo werkt het niet. Wat kan je dan wel doen, is de kinderen betrekken bij het proces. “Zowat alle experts bevestigen dat inderdaad”, zegt Tine Maenhout. “Vraag hen wat ze vinden, wat ze denken, wat ze willen. Als volwassene neem je nog altijd de beslissing en je beslist zelf in welke mate je rekening houdt met hun mening. Maar ze moeten het wel kunnen zeggen, ze moeten het mogen zeggen en uitspreken.”

In het boek staan verschillende uit het leven gegrepen voorbeelden, die allen aantonen dat de oplossing niet bestaat, en dat het zeker niet altijd gemakkelijk is maar meestal wel mogelijk. Als we proberen om niet enkel aan onszelf te denken of belang te hechten aan hoe wij ons voelen. Een gezin is meer dan dat, en een nieuw samengesteld gezin zeker.  

tine maenhout, Jij, ik, hij, zij en al de kinderen

Het boek

‘JIj, ik, hij, zij en al de kinderen: de wondere chaos van een samengesteld gezin’ is een zeer toegankelijk boek dat verschillende hindernissen voor nieuw samengestelde gezinnen onderzoekt en probeert een weg te vinden. Geen pasklare oplossingen of lijstjes met tips, maar eerlijke verhalen en een zoektocht met inzichten die iedereen ten goede kunnen komen. Niet alleen voor wie worstelt met de realiteit van een nieuw samengesteld gezin in een maatschappij die gericht is op het kerngezin, maar ook voor wie onderdeel is van een kerngezin en het evenwicht in de verhoudingen al eens verstoord wordt.

Je kan Tine Maenhout ook volgen op Facebook