Risicovol spelen biedt meer voordelen dan je denkt

  • door Mamabaas

Vandaag de dag krijgen kinderen steeds minder de kans om te leren omgaan met risico’s. We zijn met z’n allen (ouders, verzorgers, juffen en meesters, …) geneigd om ons (overdreven) beschermend op te stellen tegenover onze kinderen. Nochtans is risicovol spelen goed voor hun ontwikkeling, en dat begint al wanneer ze nog baby of peuter zijn. Maar hoe ondersteun je dat risicovol spelen nu het best?

Als je baby zich dreigt te stoten aan de salontafel, of als je je peuter plots ziet rondlopen met een schaar, dan is de kans groot dat je meteen zal ingrijpen. Want risico's bij het spelen, die moeten we zoveel mogelijk proberen te vermijden. Toch?

Volgens de werkgroep RePLAY van de Arteveldehogeschool klopt die redenering niet. Je hoeft risico's niet allemaal te vermijden, want als je álle risico’s probeert weg te nemen, ontneem je kinderen de kans om zélf met risico’s te leren omgaan.

Ook jonge kinderen zijn al in staat om (met jouw ondersteuning) risico’s te overwinnen. De vraag is alleen hoe je dat risicovol spelen het best kan ondersteunen. 

Aanvaardbare risico’s

Ten eerste ga je voortdurend (en vaak razendsnel) afwegen of je de risico's in een bepaalde situatie aanvaardbaar vindt. Daarbij kijk je naar de huidige situatie én denk je een stapje verder, en bedenk je wat er mogelijk kan foutlopen en hoe ernstig dat zou zijn. Die afweging is heel persoonlijk.

Zo veilig als nodig

Je kunt je omgeving ‘zo veilig als mogelijk’ proberen te maken, maar dan wordt die al snel te weinig uitdagend voor kinderen, waardoor ze zich sneller gaan vervelen of zelfs op een onveilige manier uitdaging gaan opzoeken.

Het is daarom beter om de omgeving ‘zo veilig als nodig’ te maken, want daar vindt elk kind uitdaging én risico’s op maat. Dat houdt in dat een kind zich voldoende veilig voelt om te exploreren en dat het aanvaardbare risico’s kan nemen.

Een roestige spijker bijvoorbeeld, die zal weinig meerwaarde bieden bij het spelen, en kan tot ernstige letsels leiden. Die neem je dus beter weg. Maar een opstapje in de tuin kan dan weer wél zorgen voor boeiende uitdagingen.

Laat kinderen vrij spelen en ondernemen, en kom enkel tussen bij acuut gevaar. Zo kan je kind tonen wat hij al kan, en groeit jouw vertrouwen. Op die manier komen jullie in een positieve spiraal terecht.

Risicovol spelen

Concreet zijn er 8 vormen van risicovol spelen:

  • balanceren, springen, …
  • Spelen met snelheid
  • Spelen met gevaarlijke voorwerpen
  • Spelen op gevaarlijke plekken
  • Stoeispelen
  • Spelen met impact
  • Spelen uit het zicht
  • Plaatsvervangend risico

Je vindt hier handige quicksheets met voorbeelden, speel- en leerkansen en ondersteuningstips per categorie.

Natuurlijk hoef je niet meteen elke vorm van bescherming laten vallen. Als ouder ken je je kind het beste, dus het is belangrijk naar je kind te luisteren en je gevoel te vertrouwen. Laat je kind stap voor stap zijn grenzen verleggen, en maak goede afspraken. Al zal je soms serieus op je tong moeten bijten om niet meteen tussen te komen...

Voordelen

Kinderen vinden het leuk om risicovol te kunnen spelen, omdat ze gevoelens van opwinding, spanning en trots ervaren. Bovendien kunnen ze hun grenzen opzoeken en hun angsten overwinnen, waardoor ze zich competent voelen en aan zelfvertrouwen winnen.

Kinderen die risico’s nemen, tonen daarnaast autonomie, lef, ondernemingszin en creativiteit. Het versterkt hun doorzettingsvermogen en veerkracht. Een eigen ‘oeps-ervaring’ zal trouwens meer impact hebben dan jouw waarschuwing of tussenkomst.  

Last but not least: door risicovol te spelen, worden kinderen risicocompetenter. Dat betekent dat ze de mogelijkheden in een risicovolle situatie zien en dat ze hun eigen vaardigheden en de risico’s beter kunnen inschatten.

Meer info vind je hier.