Pedro De Bruyckere over nieuw onderzoek bij pubers: “Uitslapen in het weekend is geen losbandigheid, maar een poging tot herstel.”

Wat de wetenschap (nu) écht zegt: minder zwart-wit dan je denkt

Pedro verwijst naar een grote Amerikaanse studie (16–24 jaar) die keek naar weekend catch-up sleep: in het weekend extra slapen om het weektekort te compenseren. De uitkomst is op z’n minst ongemakkelijk voor wie uitslapen per definitie “slecht” vindt:
Jongeren die in het weekend wel extra sliepen, hadden ongeveer 41% lagere kans om dagelijks depressieve gevoelens te rapporteren dan wie dat niet deed. 
Belangrijk: dat is geen magische “slaap langer en alles is opgelost”-boodschap. Het is wel een reality check: weekenduitslapen is niet automatisch het probleem. Het kan ook een vorm van herstel zijn als de week structureel te kort is. 

Hoe laat laten jullie je puber uitslapen in het weekend?
Tot 9u? 10u? 11u? Middag?! En wat als ze pas om 13u beneden strompelen alsof ze net uit winterslaap komen? We vroegen het jullie en eigenlijk zat er in jullie antwoorden veel variatie:
•     “Lang slapen prima, maar laat herrie maken is niet prima.”
•    “Hier worden ze tussen 10 en 11 wakker gemaakt.”
•    “Als ze tegen de middag niet opgestaan zijn, maak ik ze wakker.”
•    “Bij ons is lunch aan tafel de enige verplichting.”
•    “Eén dag in het weekend zo lang als ze willen, de andere dag max tot 10u.”
•    “De gsm blijft beneden. Ik wil niet dat mijn tiener uren wakker scrollt in bed.”
•    En ook: “Door de week moeten ze om 5u20 op… laat ze dan toch slapen.”
Kortom: niemand zit in het extreme kamp “militaire reveille om 8u” of “slaap tot 16u, YOLO”. Iedereen probeert iets werkbaars.

Maar… (ja, er is een maar) consistent slapen blijft de jackpot

Diezelfde lijn vind je ook bij Pedro: goed en voldoende slapen door de week weegt nóg zwaarder door. Weekendherstel kan helpen, maar het is vaak “repareren wat doordeweeks kapot gaat.” 
En dan is er nog het fenomeen dat veel ouders intuïtief aanvoelen: sociale jetlag. Dat is het verschil tussen je biologische klok en je sociale klok (school, training, bijbaan, afspraken). Pubers hebben van nature een latere biologische timing, en dat botst met vroege schooluren. 

De mini-check: is jouw puber “aan het herstellen” of “aan het omkeren”?

Gebruik dit als snelle reality check op zondag:
Herstel (meestal oké):
•    Doordeweeks is er duidelijk slaaptekort (vroeg op, laat in bed).
•    Je puber wordt na extra slaap menselijker (minder prikkelbaar, meer aanwezig).
•    Ze vallen ’s avonds nog redelijk in slaap (al is “redelijk” bij pubers een rekbaar begrip).
Omkeren (hier wil je bijsturen):
•    Ze slapen tot (ver) in de middag en zijn daarna ’s nachts klaarwakker.
•    Het weekendritme verschuift zó hard dat maandag weer voelt als een timewarp.
•    Uitslapen = vooral in bed liggen scrollen i.p.v. echt slapen (jullie noemden dit zélf als irritatiepunt).

Even terug naar de basis: hoeveel slaap hebben pubers nodig?

Voor de meeste tieners (13–18) wordt 8 tot 10 uur per 24 uur aangeraden voor optimale gezondheid. 
En organisaties zoals de AAP pleiten al langer voor latere schoolstarttijden (niet vóór 8:30) omdat vroege starturen slaaptekort in de hand werken. 
Dus als jouw tiener doordeweeks 6,5 uur haalt… dan is “uitslapen” op zaterdag niet per se luiheid. Het kan gewoon wiskunde zijn.

Oké, praktisch: wat werkt in echte huizen met echte pubers?

We vroegen het jullie en uit jullie antwoorden haalden we een paar opvallend goede “huisregels zonder oorlog”.
1) Maak afspraken over momenten, niet over uren
In plaats van “je moet om 9u uit bed”:
•    “We eten samen ontbijt/lunch rond X.”
•    “Tegen 11u wil ik je even gezien hebben.”
•    “Als je later wilt slapen: oké, maar dan regel je je avond.”
Dat is precies waarom “lunch aan tafel is de enige verplichting” zo vaak terugkwam: het bewaakt het gezin zonder de slaap te saboteren.
2) Houd het weekendverschil beperkt (als dat lukt)
Een handige vuistregel die veel slaapexperts gebruiken: probeer het uitslapen niet eindeloos op te rekken, zodat de sprong naar maandag kleiner blijft. (En ja: sportwedstrijden om 8u helpen daar… niet bij.)
Jullie zaten vaak vanzelf in een bandbreedte:
•    uitslapen tot 9–10u bij sommigen,
•    tot 10–11u bij veel gezinnen,
•    en “max middag” als absolute grens.
3) Verplaats de discussie van “discipline” naar “energie”
Een paar reacties waren goud omdat ze iets anders deden:
•    Niet moraliseren (“lui”), maar kijken: heeft mijn kind dit nodig?
•    En tegelijk grenzen: “dag/nachtritme niet volledig omdraaien.”
Dat is ook Pedro’s punt: voorzichtig met stellige adviezen. Kijk naar het waarom. 
4) Het gsm-argument is geen detail
Als uitslapen eigenlijk “wakker scrollen” is, krijg je het slechtste van twee werelden: weinig echte slaap én een brein dat al op 100 tabbladen staat.
Jullie oplossing (“gsm blijft beneden”) is streng, maar wel helder. En vooral: het maakt “uitslapen” weer… slapen.

Dus… laat je je puber uitslapen?

Het eerlijke antwoord (en ja, irritant): het hangt ervan af. 
Maar als je één ding uit dit alles meeneemt (allez, drie):
•    Weekenduitslapen kan herstel zijn, niet automatisch ontsporing. 
•    Structureel slaaptekort doordeweeks is het echte probleem (en daar botst biologie op school en agenda). 
•    In huizen werkt het vaak best met een mix van: vrijheid + zachte ankers (brunch/lunch, afspraken, gsm weg, niet tot late namiddag).
En nu mag jij terug naar koffie één en koffie twee. In stilte. Terwijl boven iemand “nog vijf minuten” mompelt… voor de vijfde keer.