De duistere kant van 2026: Hoe bescherm je je kind tegen 'The Com', grooming en online gevaar?

Het voelt alsof de online wereld in een stroomversnelling van extremisme is beland. Natuurlijk is dit niet nieuw, maar de rauwe realiteit zit in onze nieuwsfeeds (die ook op zoek gaan naar de meest hevige verhalen voor kliks). Als ouder sta je daar met je hart in je keel en een smartphone in de hand van je kind. Wat kun je nu echt doen?

De harde waarheid over de 13-jaargrens

Laten we eerlijk zijn, ook al is het voor sommige ouders pijnlijk: de minimumleeftijd voor de meeste sociale media is 13 jaar. In Vlaanderen begeven veel jongere kinderen zich dagelijks op deze platformen. Een kind onder de 13 onbewaakt laten rondsurfen, is een enorm risico nemen.

Betekent dit dat het altijd misloopt? Gelukkig niet. Maar de kans dat het fout gaat, is vele malen groter. Bovendien creëer je, vaak onbedoeld, een enorme sociale druk op andere kinderen in de vriendenkring als jij de grens wel overgaat.

De getuigenissen die ik hoor tijdens vormingen op basisscholen zijn hartverscheurend. Het gaat van cyberpesten en oplichting met 'gratis coins' tot het zien van vreselijke beelden. Ouders weten dit vaak niet, omdat kinderen zwijgen uit angst dat hun felbegeerde apps worden afgepakt.

"Als iedereen in de Leie springt..."

Natuurlijk zullen onze kinderen hun woede uitschreeuwen als we die grenzen bewaken. Ik herinner me dat zelf ook nog: ik mocht als tiener niet naar die ene Chirofuif terwijl al mijn vrienden wel gingen. Mijn ouders stelden toen de klassieke vraag: "Als iedereen in de Leie springt, ga jij dat dan ook doen?" Destijds was mijn antwoord een koppige "Ja!", maar nu besef ik dat ze gelijk hadden. Ik was er simpelweg nog niet klaar voor.

Dat geldt vandaag ook voor de digitale wereld. In Australië trekken ze de grens naar 16 jaar, in Frankrijk en Denemarken zetten ze op spoor 15. In Vlaanderen houden we voorlopig vast aan 13, maar de vraag blijft of een kind op die leeftijd wel matuur genoeg is voor de online jungle. Jij kent je kind het beste. Hoe beïnvloedbaar zijn ze? Hoe verslavingsgevoelig? Het is onverstandig om een kind op één verjaardag van nul apps naar alle vrijheid te laten gaan. Digitale opvoeding is een trap die je trede voor trede beklimt.

De speeltuinvergelijking: We laten onze kinderen los in prachtige digitale speeltuinen. Maar die speeltuinen liggen in parken waar ook dealers en criminelen rondlopen. In zo een fysiek park zou je je kind nooit onbewaakt laten spelen. Online zou dat niet anders mogen zijn.

6 concrete tips voor een veiligere digitale omgeving

Hier zijn enkele handvatten om vandaag nog mee aan de slag te gaan

• Introduceer digitale amnestie
  Maak de keiharde afspraak: "Wat er online ook gebeurt, als je het mij vertelt, krijg je geen straf." Je wilt een veilige haven zijn, geen politieagent. Bij chantage is snelheid essentieel; ze moeten durven praten voor de situatie escaleert.
• Denk hardop, oordeel niet
  Kijk samen naar YouTube. Stel kritische vragen: "Hé, waarom zou die influencer dat op die manier zeggen? Zou die daarvoor betaald worden?" Zo train je hun kritische blik voor de momenten dat jij er niet bij bent.
• De vrienden-check 
  Ga samen door de privacy-instellingen op het moment dat je een nieuwe app geeft. Zet de optie 'berichten van vreemden' altijd uit. Leer ze de gouden regel: voeg alleen mensen toe die je in het echte leven ook echt hebt ontmoet.
• Leer ze de 3 signalen van manipulatie
  Leer je kind dat er een alarmbel moet afgaan als iemand online:

1. Vraagt om geheimpjes te houden voor mama en papa.
2. Plotseling gratis zaken of online munten weggeeft.
3. Probeert om hen te isoleren van vrienden of ouders.

• Geef niet direct volledige vrijheid
  Bouw het gebruik van apps stap voor stap op. De digitale wereld vraagt om een volwassenheid die zelfs veel volwassenen nog niet bezitten.
• Volg navormingen over social media
  Verschillende scholen, stadsbesturen en bibliotheken organiseren navormingen rond sociale media en mediawijsheid. Ga er als ouder naartoe en informeer je. Zorg dat je op de hoogte blijft van de digitale leefwereld van de jongeren.