Een zachte keizersnede: wat is dat?

Steeds meer duiken verhalen en ervaringen op van keizersnedemama's die bevallen zijn via een zogenaamde 'zachte' keizersnede. Maar wat houdt dat in, en is het meer dan zomaar een hype? We vroegen het aan vroedvrouw Ilse Dejaeger en gynaecloog Bernard Spitz.

Verschil keizersnede en gewone bevalling

Voor het belang van een zachte keizersnede duidelijk kan worden, is het belangrijk om te weten dat er een verschil is tussen een vaginale bevalling en een keizersnede. Niet enkel voor de mama, maar ook voor de baby. Vroedvrouw Ilse: "Sowieso heeft een keizersnede voor de baby meer nadelen dan een vaginale bevalling. De baby mist de stress van een vaginale bevalling, die hem/haar voorbereidt om een goede te starten op de wereld. Een baby heeft dat niet bij een keizersnede, de geboorte is veel te plots en zonder verwittiging. Dit heeft als gevolg dat een baby na een keizersnede vaak wat geholpen moet worden met bijvoorbeeld de ademhaling."

Gynaecoloog Bernard Spitz bevestigt dat verhaal: "Nu we tot een veilige verloskunde zijn gekomen, komt er weer meer plaats voor het naturlijke. Bij een natuurlijke bevalling is dit relatief gemakkelijk: onnodige handelingen vermijden,  en de baby na de geboorte goed afgedroogd en warm op de buik van de moeder leggen, om haar of hem knus van de geborgenheid van dit huid-huidcontact te laten genieten. Voor een goede ouderband is dit leuk. Bij een keizersnede tracht men ook zo lief mogelijk te zijn, maar is men soms, zeker bij een dringende keizersnede beperkter in dit vertroetelingsarsenaal."

Zachte keizersnede

Dat is dus anders bij een zachte keizersnede. Daarbij wordt geprobeerd de omstandigheden van een natuurlijke bevalling zoveel mogelijk na te bootsen. Om te beginnen is er geen scherm meer dat mama (en soms ook de partner) het zicht op de 'bevalling' ontneemt. De baby wordt na de geboorte ook zo snel mogelijk op de borst van de moeder gelegd voor dat belangrijke vroege huid-op-huidcontact, en in principe gaat het nieuwe gezin samen naar de recovery-ruimte waar de mama bijkomt van de verdoving, maar dit zonder een scheiding van partner en kind. Als de keizersnede toch onder volledige verdoving plaatsvindt, neemt de partner de plaats in van de mama voor het huid-op-huidcontact. Dat laatste kan nu ook al bij een 'gewone' keizersnede, maar niet iedereen weet dat het bestaat en kan er dus op tijd naar vragen. 

Voor de baby is de geboorte nog altijd onaangekondigd. Hij is echter niet meer alleen een passieve factor, hij neemt deels ook actief deel aan het gebeuren. De baby krijgt de kans om zich gedeeltelijk zelf uit de buik van mama te duwen. Hij moet ervoor werken, zoals ook baby's tijdens een gewone bevalling moeten doen. Omdat de navelstreng nog verbonden is, krijgt de baby nog zuurstof en kan hij dus op zijn tempo leren zelf ademen. In theorie zouden er dus minder keizersnedebaby's geboren op deze 'zachte' manier beademing moeten krijgen. Daarnaast is het ook de bedoeling dat de navelstreng pas wordt ontbonden als de hartslag eruit is, iets wat volgens vroedvrouw Ilse Dejaeger al in meer en meer ziekenhuizen gebeurt.

Wat niet verandert is de epidurale verdoving voor de moeder, het feit dat ze moet dichtgenaaid worden en dat er een heel medisch team aanwezig is bij de geboorte. 

Is het mogelijk voor iedereen?

Het is op zich een vrij nieuwe techniek, die nu meer en meer aandacht krijgt. Niet alle gynaecologen en/of ziekenhuizen zijn bereid om dit te proberen, en het is te weinig bekend of er zijn die het toch doen. Volgens vroedvrouw Ilse is er bij haar weten geen enkel ziekenhuis in België die standaard kiest voor een zachte keizersnede bij een geplande keizersnede. 

"Sowieso zou ik elke zwangere motiveren om dit met zijn/haar gynaecoloog te bespreken. Ik ben er zeker van dat er reeds gynaecologen bestaan die dit zouden willen toepassen!", aldus Ilse Dejaeger. 

Belangrijk is wel om voor ogen te houden dat deze keizersnedetechniek enkel geschikt is voor een geplande keizersnede. "Op zich zou het zo moeten zijn dat elke geplande keizersnede hiervoor in aanmerking zou moeten komen! Een spoedkeizersnede is een ander verhaal omdat er dan dringend ingegrepen moet worden om de gezondheid van mama en/of baby te verzekeren. Op zo'n moment heeft een zachte keizersnede uiteraard geen prioriteit", besluit de vroedvrouw.

Wat als ik niemand vind die een zachte keizersnede wil uitvoeren?

Alle nieuwe technieken hebben tijd nodig om ingeburgerd te geraken, dus het kan zijn dat er (voorlopig) niemand is die aan deze vraag wil (of kan) voldoen. 

Het goede nieuws is dat er binnen de 'gewone' keizersnede ook al heel wat gedaan kan worden. Gynaecoloog Bernard Spitz: "Op vraag van de moeder is het bij een geplande keizersnede, mits wat inventiviteit en tijd, ook mogelijk dit huid-op-huidcontact door de moeder zelf te laten uitvoeren, maar meestal verkiest de mama zo snel mogelijk van de operatietafel af te zijn en in haar bed de moederrol van haar partner zo snel mogelijk over te nemen."

Wat ook kan, is dat een moeder de baby vasthoudt of zelfs probeert met de borst te voeden terwijl ze nog dichtgenaaid wordt. Minder vaak toegepast, maar zeker niet onmogelijk is dat partner en baby meegaan naar de recovery, waar de baby warm bij de partner kan 'kangoeroeën' tot mama klaar is om naar de kamer te verhuizen. Sowieso is het van belang zo snel mogelijk, maar zeker binnen het uur, de borstvoeding op te starten (als je die gaat geven). 

Vraag je gynaecoloog en het ziekenhuis naar de opties en wees niet bang om vragen naar wat jullie willen.