Ongepland, onverwacht, onbedoeld zwanger: help of hoera?!

  • door Expert

Overtijd. Zou het… ? Neen, toch? Toch wel, zegt de zwangerschapstest en de schrik slaat je om het hart. Zwanger! Ongepland, onverwacht, onbedoeld… ongewenst? Help of hoera?

De eerste emoties

Elke eerste emotie is een normale reactie op onverwacht nieuws. Misschien ben je in paniek, bang, verdrietig, boos … Tegelijk ben je misschien ook wel blij dat je zwanger bent? Of je voelt even helemaal niets? Je bent verbijsterd en je kan het niet geloven.

Je gevoelens kunnen je overspoelen en ook snel switchen, alsof je in een emotionele achtbaan terecht bent gekomen. Dat is allemaal heel normaal: een zwangerschap - gepland of ongepland - brengt vaak hevige emoties met zich mee. En ook de mogelijke tegenstrijdigheid of dubbelheid ervan is normaal. Gevoelens houden zich immers niet aan de wetten van de logica.

Misschien had je (nog) wel een kinderwens en komt deze zwangerschap sneller dan jullie hadden verwacht? Bekom dan maar even van de eerste emoties. Je herademt en bedenkt dat dit kindje graag gezien zal worden. Zo maak je je zwangerschap alsnog tot een ‘blijde verwachting’ of dit ‘ongelukje’ tot een ‘dessertkindje’.  

Misschien kom je er niet met ‘even bekomen’ en heb je nood aan meer bedenk- of gewentijd. Je merkt dat je door je zwangerschap voor een keuze komt te staan waar je nooit voor wilde komen te staan. Dit kan voelen als een dilemma van ‘moeten kiezen’, soms zelfs tussen slecht en slechter.

Vragen en twijfels zijn normaal

Hoe kon ik zo stom zijn dat dit mij overkomt?

Honderd procent controleerbaarheid van je vruchtbaarheid is een mythe. Onderzoek toont dat een derde kind het meest ongepland is, gevolgd door een eerste kind. De tweede in de rij is het meest gepland. 1 op 4 zwangerschappen in Vlaanderen is ongepland, dus wees gerust wat milder voor jezelf.

Wat nu gedaan?

Er zijn verschillende opties: je zwangerschap verderzetten of kiezen voor een abortus. Als je de zwangerschap verder zet, kan je kiezen om zelf voor jullie kindje te zorgen, de zorg tijdelijk te delen met een pleeggezin of kiezen voor adoptie. Vraag je af wat zou kunnen helpen of welke informatie je nodig hebt om weloverwogen een knoop te kunnen doorhakken. 

Hoe maak ik een goede keuze?

Een goede keuze is de keuze die jou (en je partner), op dit moment en met het oog op de toekomst, het beste lijkt. Niemand heeft immers een glazen bol. Het gaat om de keuze waar je zo goed als mogelijk mee verder kan, met wat je nu weet en voelt. Sta dus zeker stil bij hoe je zelf de impact van je keuze-opties inschat. Verken deze op verschillende gebieden: emotioneel, relationeel, praktisch, … en tracht je in te beelden wat de keuze voor jou zou betekenen.

Zal ik geen spijt hebben achteraf?

Als je weloverwogen kiest, kan je doorgaans terugblikken met de vaststelling: ‘Ik heb geen spijt van mijn keuze, wel dat ik heb moeten kiezen’. En onthoud ook: het is niet omdat je zelf voor iets koos, dat je het er niet moeilijk mee kan of mag hebben. Vragen en twijfels na je keuze zijn trouwens normaal, die verdwijnen nu eenmaal niet als sneeuw voor de zon eens je gekozen hebt. Het is dan ook niet vreemd om naast opluchting en vertrouwen in de toekomst mogelijks ook minder aangename gevoelens te ervaren. Deze zijn niet noodzakelijk een indicatie van een verkeerde keuze. 

Wat kan helpen bij het beslissingsproces?

  • Maak je ongeplande zwangerschap niet tot een geheim dat je alleen dragen moet. Neem iemand in vertrouwen over wat er door je heen gaat.
     
  • Kiezen is verliezen, maar is ook iets willen redden. Stel jezelf de vraag wat je hoopt te redden met je keuze?    
     
  • Luister naar wat je hart zegt. Duw je emoties niet weg. Wat voel je? Hoe beleef je je zwangerschap? Wat zeggen je eventuele tranen?
     
  • Luister naar wat je hoofd zegt. Hoe ervaar je zelf de keuze waar je voor staat? Wat komt er in je op als bezorgdheden en geruststellingen?
     
  • Een bepaalde keuze kan je bang maken. Loop daar niet van weg, maar overweeg ze. Onderzoek je angsten en bezorgdheden. Misschien zijn ze niet allemaal terecht. Of misschien vind je iets wat jou daarin enigszins zou kunnen geruststellen, zoals steun uit je omgeving.
     
  • Sta stil bij een andere keuze die je in het verleden als moeilijk ervaarde. Was dat voor jou een goede beslissing? Wat hielp jou toen?
     
  • Maak lijstjes van pro’s en contra’s voor de ene of de andere keuze en markeer wat je echt belangrijk vindt, wat voor jou doorweegt in de balans die je opmaakt. Het gaat immers om een afweging. Zodoende kom je tot de kernvraag: welke keuze maakt mij het meest gelukkig of het minst ongelukkig?
     
  • Zeker bij een meningsverschil met je partner over wat te beslissen, is pro’s en contra’s opsommen zinvol om doen. Maak eerst apart je lijstjes, overloop ze dan beurt om beurt en bespreek ze uiteindelijk samen. Waarin zitten jullie nog op dezelfde lijn? Wat vindt hij (zij) belangrijk? Is er marge van toenadering naar de voorkeursoptie van de andere? En zo ja, wat heeft hij (zij) daar dan voor nodig (van de ander)? Zulke ruimte voor bespreekbaarheid leidt echter niet altijd tot de verhoopte beslissing waar je volledig samen kan achterstaan, maar doorgaans wel tot meer wederzijds begrip.
     
  • Je relatie kan onder druk komen te staan door de ongeplande zwangerschap en/of de keuze die je maakte voor een abortus of voor de ‘broze wolk’. Besef dat iedereen anders reageert op zulke ingrijpende gebeurtenis. Geef elkaar de ruimte om te rouwen. Aanpassing aan een (extra) kind in het gezin kan voelen als afscheid moeten nemen van een ideaalbeeld van het gezin dat je voor ogen had of een abortus kan voelen als verlies van iets dat van betekenis voor je was. 
     
  • Overweeg om hulp te zoeken, desnoods professioneel, wanneer je zelf of samen echt niet uit je besluitvorming komt. Of wanneer je vastloopt in je verwerking na je keuze. Dan kan bijvoorbeeld bij Fara, luister- en informatiepunt rond zwangerschapskeuzes, je dokter of een psycholoog.