Verborgen reflux: een onzichtbare kwelduivel

Reflux is een term die voornamelijk met baby’s geassocieerd wordt, maar toch kunnen ook oudere kinderen (peuters en kleuters) er last van hebben. Bij bijvoorbeeld een aanslepende luchtwegenproblematiek of nachtelijke huilpartijen is het aangewezen om ook aan verborgen reflux te denken. Pediater Tamsyn overloopt de voornaamste symptomen.

Gewone regurgitatie en reflux vs. refluxziekte

Regurgitatie is het spontaan, onvrijwillig terugvloeien van voeding uit de maag tot in de mond.

Het treedt vooral op in het eerste uur na de voeding, als de maag nog vol is, niet tijdens de slaap. Het gaat niet met klachten gepaard; de zuigeling is goed gezind en de groei verloopt normaal. Regurgitatie is eerder regel dan uitzondering. In de eerste drie maanden geeft 40 à 50 procent van de zuigelingen minstens eenmaal per dag wat voeding terug. Het verdwijnt bij meer dan 90 procent van de zuigelingen spontaan na 12 tot 14 maanden. Regurgitatie moet dus niet behandeld worden.

Gastro-oesofageale reflux (GOR) is de terugvloed van maaginhoud in de slokdarm met of zonder regurgitatie en spugen. Reflux is een normaal fysiologisch proces dat verschillende keren per dag optreedt bij gezonde zuigelingen, kinderen en volwassenen. De meeste reflux-episoden bij gezonde kinderen duren korter dan drie minuten, treden op na de voeding en veroorzaken geen of weinig klachten.

Refluxziekte (GORZ) treedt op als de reflux van maaginhoud leidt tot klachten en/of complicaties zoals overmatig huilen, prikkelbaarheid, voedselweigering en groeivertraging.

Symptomen van refluxziekte

Reflux neemt vele vormen aan en kan dus ook 'verborgen' zijn, wat betekent dat je die baby's/ kinderen niet ziet spugen of overgeven. De volgende signalen kunnen je wat alerter maken.   

Bij baby's:

  • vaak de hik hebben
  • herkauwen 'zoals een koetje'
  • overstrekken tijdens de voeding
  • ontroostbaar wenen
  • een 'kuchhoest' hebben
  • het gevoel altijd te willen drinken of juist de borst/fles te weigeren

Denk er ook aan bij:

1. Hese stem of zure adem. Bij oudere kinderen zijn er soms pijnklachten achter het borstbeen of bovenaan in de buik. Ze hebben ook last van een 'zuur gevoel' dat meestal verbetert door wat te drinken. Ook hier ontstaan pijnklachten door te liggen of te bukken. Soms zijn die kinderen hees, terwijl ze niet schreeuwen of hun stem verkeerd gebruiken. Ouders kunnen aangeven dat hun kind zuur ruikt of voortdurend een slechte adem heeft, ondanks het goed poetsen van de tanden.

2. Aanslepende luchtwegenproblematiek. Bij baby’s en kinderen met een chronische luchtwegproblematiek, zoals recidiverende longontstekingen of een regelmatig opduikende 'blafhoest' (valse kroephoest), is het belangrijk om alert te zijn voor een onderliggende reflux. Vaak kunnen baby's na een infectie (zoals bijvoorbeeld RSV-bronchioliotis) secundair reflux ontwikkelen.

3. Een blijvende rochel/reutel. Hetzelfde geldt voor kinderen die blijven 'grollen' en 'reutelen', ook in de zomermaanden of zonder eerst een zware verkoudheid gehad te hebben.

4. Nachtelijk wakker worden/krijsen. Ook bij baby's en kinderen die 's nachts verschillende keren al krijsend wakker worden, moet de piste van onderliggende reflux onderzocht worden. Natuurlijk zijn er ook veel andere mogelijke oorzaken zoals het krijgen van tandjes of felle dromen.

5. Eten/drinken weigeren of juist voortdurend willen eten. Hier zijn uiteraard nog veel andere oorzaken mogelijk, maar verborgen reflux kan één van hen zijn.

6. Ook bij recidiverende oorontstekingen of chronische otitis media moet ook aan onderliggende reflux gedacht worden.

7. Niet goed groeien en ontwikkelen.

 

Behandeling van refluxziekte

Belangrijk om weten is dat er absoluut geen reden is om met borstvoeding te stoppen. Borstvoeding is de dunste melk, maar is daardoor ook wel licht verteerbaar, wat maakt dat de maaglediging vlotter verloopt. Bij de meeste baby's hoef je gelukkig niets te doen. Je arts zal je dan voldoende uitleg geven om je gerust te stellen en uitleggen dat dit van voorbijgaande aard is (maar je zult weliswaar iets meer vuile was hebben dan gemiddeld).

In eerste instantie proberen we het altijd op een niet-medicamenteuze manier te behandelen. Het gaat hier voor alle duidelijkheid om baby's en kinderen met de refluxziekte.

Op de natuurlijke manier

  1. De voeding indikken. Concreet kan je afgekolfde moedermelk indikken met bijvoorbeeld johannesbroodpitmeel of rijstamylopectine. Bij kunstvoeding wordt een AR (antireflux)-kunstvoeding opgestart. Dat zorgt ervoor dat de voeding minder gemakkelijk kan terugvloeien, maar het vormt zeker geen garantie dat het geen pijn meer doet.
  2. Het bedje schuin zetten. De beste antirefluxhouding is het bedje schuin zetten op 30 graden en de baby op de buik laten slapen, maar omwille van het groter risico op wiegendood is die buikligging niet meer aan te bevelen. Momenteel bestaat er ook een antirefluxbedje (eventueel te huur bij de mutualiteit) wat zeker het proberen waard is. Bij kinderen ouder dan 18 maanden kan linkerzijlig ook verbetering geven.
  3. Sommige baby's zijn ook gebaat bij een paar bezoekjes aan de osteopaat.
  4. Vermijd overvoeding. Vergelijk het met een volle emmer die je blijft aanvullen met water: hij zal alleen maar overlopen. Te veel eten kan reflux juist in de hand werken.
  5. Zorg voor een vlotte darmtransit. Constipatie kan ook reflux verergeren.

Met medicatie

Als al de bovenstaande hulpmiddeltjes geen effect hebben en je baby echt last en pijn blijft hebben is medicatie te overwegen. Uiteraard doe je dit altijd pas na overleg met je huisarts /kinderarts!

Je geeft dan zuurremmende medicatie die het maagzuur zal neutraliseren, maar aan het terugvloeien van de voeding verandert er niets. Je zal dus nog altijd zien dat je baby 'herkauwt', veel de hik heeft, zich overstrekt of een kuchhoest heeft, alleen zal het nu geen pijn meer doen. De medicatie kan gedurende een periode van 4 weken gegeven worden, waarna geëvalueerd wordt of er verbetering is. Momenteel zeggen de huidige richtlijnen dat er eerst een 'proefbehandeling' opgestart wordt en dat men na 1 maand opnieuw evalueert voor men overgaat naar verdere onderzoeken (bijvoorbeeld ph-metrie/ gastroscopie).

Voor de volledigheid moeten we nog vermelden dat chirurgische ingrepen uitzonderlijk, maar soms noodzakelijk zijn bij kinderen met levensbedreigende complicaties ten gevolge van de refluxziekte.

Als er geen verbetering optreedt, moet ook altijd aan een onderliggende koemelkeiwitallergie gedacht worden als mogelijke oorzaak van refluxproblematiek.

FAQ

Waarom hebben vooral jonge zuigelingen last van reflux?

Het heeft te maken met hun lichaamsbouw. De anatomie bij zuigelingen is anders qua verhoudingen in vergelijking met grotere kinderen of volwassenen.

Zijn de medicijnen die gebruikt worden niet gevaarlijk?

De medicijnen hebben, mits ze goed gekozen zijn en goed gedoseerd worden, geen gevaarlijke bijwerkingen. Ze worden altijd door een huisarts/kinderarts voorgeschreven als de diagnose van verborgen reflux wordt vermoed of wanneer is aangetoond dat er reflux bestaat.

Groeit reflux eruit?

Ja, maar zoals we eerder al vermeld hebben, kan reflux op elke leeftijd ontstaan of aanwezig zijn. Het is dus niet omdat je baby al stapt of vaste voeding eet dat er geen reflux meer kan bestaan.